Kültür

Şiddet 93B | Yasaklar ve Sansür Şiddeti 4B Kitaplar 1B Osmanlı Sansür Uygulaması 2

Fotoğraf: yazarçizer

 

  • Basınla ilgili ilk kararname Fransa’da 1852’de hazırlanan basın kanunundan tercüme edilerek 1864 yılında Sultan Abdülaziz devrinde yayınlanmış, İkinci Meşrutiyet’e, 1909’a kadar yürürlükte kalmış; 1867 ve 1876 yıllarında kanun ve tüzükleri hiçe sayan kararnameler çıkarılmıştır. 1876’ daki bir günlük uygulama pek çok taşı yerinden oynatmış: birçok gazete süreli ya da süresiz olarak kapatılmış, gazetelerin basılmadan evvel muayenesi usulü konmuş, sansürün çıkardığı yazıların yerleri boş bırakılmış, öğrenciler Babıali’ yi basmaya kalkışınca sadrazam azledilmiş, iki hafta sonra da Abdülaziz tahttan indirilmişti. Abdülhamit devrinde (1876-1909), 1864 tarihli Matbuat Nizamnamesi’ ne hiç dokunulmamış, 1888’de çıkarılan yeni bir nizamname ile yayınlanacak her şey denetim altına alınmıştır.
  • Kitaplar 1875 tarihli Basmahane Nizamnamesi’ ne göre incelendikten, memlekete ve devlete zararlı olmadığı saptandıktan sonra verilen ruhsatla basılabilmekte idi. Bu düzenleme de 1888’e kadar yürürlükte kalmıştır. Kitap sansürü ile uğraşan komisyon sayısı ve sansür işiyle görevli memurların sayısı sürekli artmıştır. Zaman içinde yasaklı deyim, terim ve sözcüklerin de sayısı artmıştı.
  • Gönüllü sansürcüler yasaklanmış kitapları okuyan ve satanları “jurnal ederlerdi”. İhbarlar muhbire bir şekilde yarar sağlardı.
  • Evleri basmak, kişileri sürmek, gazeteleri kapatmak, toplantıları yasaklamak gibi eylemlerle 32 yıl süren baskıcı yönetim, Abdülhamit’in tahta çıkışından bir yıl sonra başlamıştı.
  • Tiyatro oyunlarının sansürü, Zaptiye Nezareti’ ne bağlıydı. Kral Oidipus, Kral Lear, Hamlet, Macbeth gibi oyunlar, kralların tahttan indirilmeleri, öldürülmeleri gibi olayları göstermeleri bakımından yasaktı.

 

Füsun Kavrakoğlu

Leave a Comment
Paylaş
Published by
Füsun Kavrakoğlu
Tags: BabıaliBasınla ilgili ilk kararnameBasmahane NizamnamesiEvleri basmakFransagazetegazeteleri kapatmakGönüllü sansürcülerHamletİkinci Meşrutiyetkişileri sürmekKitapKral LearKral OidipusMacbethMatbuat NizamnamesiOsmanlı sansür uygulamasıSansürşiddetSultan AbdülazizTiyatro oyunlarının sansürütoplantıları yasaklamakYasaklar ve Sansür ŞiddetiZaptiye Nezareti
7 yıl ago

Önceki Yazılar

Dr. David Livingstone 1

“Kaşif” tartışmalı bir unvandır. “Keşfettiği” yer, yereller tarafından uzun zamandan beri bilinir; bu bilgi kendisi…

22 saat ago

Milliyetçilik 43 Paranoyak Milliyetçilik

Paranoyak milliyetçilik, vatandaşın korkularını istismar ederek, güvensizlik ve nefreti körükleyerek kendilerine yarar sağlamaya çalışan siyasetçilerin…

2 gün ago

Kaya Sanatı

Kaya sanatı, Paleolitik dönemin en önemli kültürel dışavurumudur. Kendini, mağara duvarlarında, sığınılan kaya altlarında göstermiştir.…

5 gün ago

Göçmenler 20

Almanya’daki sığınmacıların üniversite eğitimi alamıyor, çalışamıyor ve yaşadıkları yerden ayrılamıyorlar. Barakalarda yaşıyorlar ve yaşadıkları barakalar…

6 gün ago

Edebiyata Dair 13

19. yüzyılda demiryolu bir yenilik simgesiydi; yeni bir hayat getiriyor ve eskisini yok ediyordu. Bu…

7 gün ago

Altay Balbalları

Rusya’nın Altay Cumhuriyeti’nin Gorno-Altaysk şehrindeki müzede gördüğüm balbal ve balbal parçalarını da balbal dosyamıza eklemek…

1 hafta ago