- Tüm “Büyük……….” ve “Eski …….” hayalleri ile “yurtlarının işgal altında olduğu” fikri bir ara mutlaka nerede duracağı belli olmayan saldırgan, şoven milliyetçilik ataklarına sebep olur.
- İrredantist, yani kaybettiği topraklarını, “milli” topraklarını geri almayı, yeniden birleştirmeyi hedefleyen bir yönelimdir. Hitler, yayılmacı girişimlerini Lebensraum (hayat sahası) kavramına dayandırmıştı. Hayat Sahası perspektifinin yumuşatılmış versiyonunun Güvenlik Alanı olduğu söylenebilir.
- Kısa ömürlü Sırp İmparatorluğu’nun (1346-1371) coğrafi merkezi Kosova idi. Kosova “Eski Sırbistan” olarak anılır; radikal milliyetçi Çetnik hareketi Kosova’yı tüm Sırpların kutsal yurdu olarak tanımlar. Sırp milli ülküsü, Selanik’e kadar genişlemekti ve ilk hedef de Kosova idi. Ayrıca “yurtlarının işgali” Osmanlı ile işbirliği yapan Müslüman Arnavutlar yüzünden gerçekleşmiş, Arnavutlara karşı giderek ırkçı tepkiler doğmuştu. Oysa Arnavutlar, 1389 yılında Kosova’da Osmanlı ordusuna karşı Sırpların safında çarpışmışlardı. Sultan I. Murat’ın şehit olduğu bu savaş, Sırp kimliğinin oluşmasında ve şekillenmesinde etken olmuştur. Neo-Stalinist çizgideki Slobodan Miloseviç (1941-2006) ve ekibi milliyetçi söylemi resmi ideoloji olarak vazetti. Kayıtsız şartsız “Büyük Sırbistan”dan yana olan Çetnik Hareketi, Sırp milletinin tarihsel düşmanlarına karşı direnen onurlu bir hareket olarak yeniden meşrulaştırıldı. Latin alfabesine karşı, Kiril alfabesinin canlandırılma seferberliği başlatıldı. Miloseviç 1990 yılı boyunca “Büyük Sırbistan” idealini işledi. Büyük Sırbistan Karadağ ve Makedonya’nın tamamını, Bosna-Hersek’in büyük bölümünü ve Hırvatistan’ın başta Dalmaçya olmak üzere bazı bölgelerini kapsar. Sırbistan milliyetçilikten şovenizme, ırkçılığa ve irredantizme geçmiştir.
İkinci Dünya Savaşı’nda işgalci Mihver kuvvetlerine ve Hırvat işbirlikçilerine karşı General Dragolyub Draja Mihailoviç tarafından kurulan radikal Sırp milliyetçi çetelerden oluşan Çetnik Hareketi, kısa zamanda Sırbistan’ın yanı sıra Bosna, Karadağ ve Hırvatistan’da da örgütlenmişti. Tito’ya bağlı Partizanlarla çatışan çete üyeleri, bölgede 100 binin üzerinde Boşnak ve on binlerce Hırvat’ı katletmişti.
Çetnik Hareketi’nin kurucusu Mihailoviç ve beraberindekiler, Tito’nun Partizanları tarafından yakalandıktan sonra 1946 yılında Belgrad’ta yargılanarak idam edilmişti. Mihailoviç’in itibarının iadesi için Sırbistan Yüksek Mahkemesi’nde 2011 yılında dava açılmış; faşizme geçit vermek istemeyenler tarafından dava protesto edilmiş; Sırp milliyetçisi gruplardan Çetnik Hareketi’nin temsilcisi ise Mihailoviç’in ideolojinin mirasçıları olarak itibarın iadesi davasına destek olduklarını söylemişti. İade-i itibar kararı 2015 yılında verildi.
Fotoğraf: Yeni Şafak
- 1980’lerdeki Hırvat milliyetçiliğinin önder figürü ise Franjo Tudjman’dır (Franyo Tucman, 1922-1999).
- 19. yüzyılın sonlarında, Adriyatik kıyısında geniş bir coğrafyaya yayılan Arnavutlar dört ülke arasında bölünmüşlerdi. Arnavutluk ve Kosova’nın yanı sıra Makedonya’da, Sancak’ta, Yunanistan’da yaşayan Arnavutlar ile Büyük Arnavutluk kurma hayali de Arnavut milliyetçiliğinin düşüydü/dür.
- “Büyük Makedonya” tasarımı üç parçadan oluşuyor: Vardar Makedonya’sı (günümüzdeki Makedonya Cumhuriyeti), Batı Bulgaristan’daki Pirin Makedonya’sı ve Kuzey Yunanistan’daki Ege Makedonya’sı. Makedon milliyetçiliğinin önemli bir bileşeni, Sırbistan’daki gibi, Arnavut karşıtlığı.
- Nasıl Makedon milliyetçileri Bulgaristan ve Yunanistan’dan “Büyük Makedonya ”nın parçalarını istiyorlarsa; Bulgar milliyetçileri “Büyük Bulgaristan”ın, Yunan milliyetçileri “Büyük Yunanistan”ın Makedonya’daki parçalarını talep ediyorlar. Yunan milliyetçiliği de Makedonları “Slav Yunanlıları” sayıyor.
- İşte bu yüzden iflah olmaz çatışmalarla yüklü jeopolitik bölgeleri tanımlamak için “Balkanlaşma” terimi kullanılıyor.
Leave A Reply