Categories: Kültür

Püritenler 8

Tefeci ve Karısı, Quentin Matsys, 1514.
Fotoğraf: Widewalls

Kapitalizmin öncü kuramcılarından biri Fransız din reformcusu John Calvin’dir (1509-1564). 1532 yılında Papa’nın otoritesine karşı çıkarak Katoliklikten ayrılmıştır.
Martin Luther (1483-1546) ve John Calvin’in burjuvazinin kapitalizm ideolojisini dinsel açıdan meşrulaştırdığı kabul edilir.
Reform’un neden ve amaçlarıyla ilgili (Karşı Reformcu) iddialar şöyledir:
*Reform’untemel nedeni ekonomiktir.
*Toprak sahipliğinin (feodalizmin) yerini almaya başlayan para sahipliğinin (burjuvazinin) çıkarlarını dine uydurma amacını güder.
*Protestanlık ve Kalvinizm, burjuvazi ve kapitalizmin Katolikliğe aykırı yönlerini Hıristiyanlığa uydurma çabasıdır.
*Calvin, Katolik Kilisesi’nin yasakladığı faize izin vermiştir.
*Calvin’e göre sadece inanç önemlidir; yaşam zevklerinden, para kazanmaktan, aileden, toplumdan vaz geçmenin hiçbir anlamı yoktur.
*Protestanlık ve Kalvinizm, 16. yüzyıl kapitalistlerinin kendi yaşamlarına uygun bir Hıristiyanlık olmuştur.
Alman sosyolog Max Weber (1864-1920) bu iddiaları tersine çevirmiştir: Max Weber Protestan Ahlakı ve Kapitalizmin Ruhu adlı eserinde, Kalvinist Protestanlığın dünyevi çilecilik ilkesinin harcamayı minimuma indirip tasarruf yaptırarak sermaye birikimini teşvik ettiğini, böylece de kapitalist işleyişin önünü alabildiğine açtığını iddia etmişti: Kapitalizm, dinin dogmalarını uygulayarak oluşmuştu: Bol para harcamayı, keyfince yiyip içmeyi hoş görmeme, para birikimine yol açmıştı. Karl Marx’a (1818-1883) göre ise ilk kapitalin birikim kaynağında gezginci Yahudi vardı.