Kültür

Şiddet 109 | Türkiye’de Şiddet 4 Dildeki Şiddet

İsimsiz, Hasan Doğan Yılmaz, 2016.
Sanatçı, duvar halısı üzerine uyguladığı işinde, geçmişle bugünü buluşturarak, süreçte aktarılan her geleneğin kendi yolunu açarak nerede olursa olsun bireyi kendi zamanında gelip bulduğunu gösteriyor.
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu, Pera Müzesi, Sarsılan İmge, 2018.

Ülkede birbirimize karşı kullandığımız dil hoyrattır: Kaba, dinlemeyen, gerçek anlamda cevap işitmeye açık olmayan bir dildir.
“Dayak cennetten çıkmıştır” ve “Allah yarattı demeden”, “Eşek sudan gelinceye kadar” kıyasıya dayak atılır.
Hocanın vurduğu yerde gül biter.
“Altta kalanın canı çıksın” gibi güçsüzlerin durumunu göz ardı etmeyi olumlayan deyimlerimiz de vardır.
Türkiye’de kadın cinsiyet organının en kaba argo ifadesi, en azılı küfürlerin vazgeçilmezidir. Kurumsallaşan ataerkillik, kadını aşağılamayı beraberinde getirince, “kadınlık” gibi, onu anlatan sözcük de kutsallıktan küfre dönüşmüştür.

Sosyal medyada paylaşılan bir mutluluk fotoğrafı.

Türkiye’de geleneksel değerler, erkek şiddetini onaylayıcıdır.
Dilimizdeki erkek kelimesinin kökü olan erk, güç demektir; erkek kelimesinin algılanması da güç ile eş anlamlıdır .
Ağabey kelimesi de yaşça büyük erkek kardeşin patronluğunu, hegemonyasını çok iyi tanımlar.
“Erkek sözü” verilir.
Adam kelimesi insan anlamına kullanılır. “Adama dönmek”, “Adam etmek”, “Adam olmak”, “Adam yerine konmak” istenir. Bu deyimler sık kullanılan deyimlerdir.
Haksızlığa karşı koymak, mertlik göstermek “Erkeklik öldü mü?”; ağırbaşlılığı bozmamak, karşıdakinin densizliğine uymamak “Erkeklik sende kalsın” deyimleriyle dile getirilir.
Dildeki cinsiyet temelli şiddet, ayrımcı cümlelerin halk arasında söylenegelmesi ile pekişiyor:
Beş tavuğa bir horoz yeter.
Bir ev donanır, bir kız donanmaz.
Dişi köpek kuyruğunu sallamayınca, erkek köpek ardına düşmez.
Dişi yalanmazsa erkek dolanmaz.
Kadın erkeğin şeytanıdır.
Gelin olmayan kızın vebali amca oğlunun boynuna.
Gökyüzünde düğün var deseler, kadınlar merdiven kurmaya kalkar.
Hırsızlık bir ekmekten, kahpelik bir öpmekten.
Kadının fendi (hilesi, düzeni), erkeği yendi.
Kadın kocasının çarığı, anasının sarığıdır.
Kızını dövmeyen dizini döver.
Kızın var, sızın var.
Oğlan doğuran övünsün, kız doğuran dövünsün.
Oğlan olsun deli olsun, ekmek olsun kuru olsun.
Karının sırtını sopasız, karnını sıpasız bırakmamak gerek.