Categories: Kültür

Şiddet 21-1 | Ötekine Yönelik Şiddet 4

  • Her yerel grup için bütün yabancılar Öteki’dir. Öteki, grubun kimliği olarak özerk bir Biz olma inancını tescil eder.
  • Çatışmacı enerjiler Kendi’nden Öteki’ne yöneltilerek dışsallaştırılır. Biz ancak düşman karşısında kendi varlığımıza sahip oluruz. Öteki’ne doğru akan yıkıcı enerjiler, Kendi’nin oluşması için kurucu önemdedir.
  • Günümüzün yabancı düşmanlığı gibi hayali düşman imgeleri bile bireyi kendine dönüklükten kurtarır.
  • Öteki yoksa inşa edilmelidir.

Self Portrait: Silence, Mehtap Baydu, 2015.
Fotoğraf: Galeri Nev

  • 18. yüzyıldan itibaren, ötekilik ve farklılık fikri, sömürgeleştirilen ülkelerin ve tebaa konumundaki halklarının ikincil statüsünü tanımlamak için emperyalist bakış tarafından üretilmiştir. Geçmişte sömürgeleştirilen ülkelerin Batı toplumlarıyla eşit statüye kavuşma çabaları olarak karakterize edilen post-kolonyal ya da post-emperyal kavramı küreselleşme ile yakından ilgilidir ve bu süreç devam etmektedir.
  • Avusturyalı yazar Arthur Schnitzler (1862-1931), bireyin gizli kaderi Öteki’ni imha etmekte yatar, der. Bunu kötü niyetle değil, sadece var olduğu için yapar. Yani, varoluşun kendisi şiddettir.
  • Alman filolog, filozof, kültür eleştirmeni Friedrich Wilhelm Nietzsche’ye (1844-1900) göre kendini ifade etmek, kendi şiddetini Ötekine doğru genişletmektir. Konuşmak yaralamaktır.
  • Sigmund Freud’un (1856-1939) psikoloji aygıtında Üstben katı bir emir ve yasaklar merciidir. Otorite, din öğretisi, ders, okuma vs ile ne kadar güçlü bastırıldıysa o kadar katı bir vicdan, o kadar kuvvetli bilinçsiz bir suçluluk duygusu Ben’e egemen olur. Katı, gaddar, kısıtlayıcı ve yasaklayıcı şekilde Ben’in üzerinde şiddetle hüküm sürer. Üstben, Tanrı, Hükümdar ya da Baba yerine geçen içselleştirilmiş iktidar merciidir. Kendi içimizdeki Öteki’dir. Freud’un psikoloji aygıtı, direniş, bastırma ve red mekanizmaları ile bir olumsuzluk sistemidir. Freud’a göre bastırılmış dürtü, azar ve yıkıcı ifade biçimlerine bürünür. Histeri ve obsesif nevroz belirtileri yüksek bir şiddet dozuna işaret eder. Freud, melankoliyi de Ben’in içinde yuvalanan ve onu değiştiren Öteki’ne bağlar. Melankoliğin kendisine yönelttiği şiddet, Ben’in içindeki Öteki’ne yöneldiği ölçüde, bir olumsuzluk şiddetidir.
  • Bazı kuramcılara göre Freud’un psişik aygıtı, duvarlar, engeller, eşikler, hücreler, sınırlarla dolu olduğu için ve temel fiili yapmak zorunda olmak olduğu için yalnızca disiplin toplumlarında işlerliğe sahiptir. Kendini özgürlük toplumu olarak yansıtan, başarıya ve performansa odaklı toplumlarda ise temel fiil yapabilmek fiilidir. Geç modernitenin öznesi özgürlük, keyif ve bireysel eğilimlerine göre yaşar. Bir Öteki’nin emriyle hareket etmez. Başarıya ve performansa odaklı öznenin ruhsal aygıtında hüküm süren artık bilinçaltı değildir.
  • İtaat ve disiplin öznesinin karşısında Öteki vardı. Bu bazen Tanrı, bazen hükümdar, bazen de vicdandı. Baskı, ceza ve ödül oradan gelirdi. Buna karşın, başarıya odaklı geç modern özneye kendine yönelik olma hali damga vurmaktadır.
  • İtaatkar özne kendini baskıcı Üstben’e tabi kılarken, başarı ve performansa odaklı özne kendini İdeal-Ben üzerinden yeniden tasarlamaktadır. İdeal-Ben’e göre kendini tasarlamak bir özgürlük edimidir. İdeal-Ben, Ben’i olumlu anlamda zorlar. Ben, İdeal-Ben karşısında kendini eksik hisseder; Reel-Ben ile İdeal-Ben arasındaki farkta bir öz saldırganlık oluşur.
  • 1820’li yıllarda Hegel, Afrika’yı doğanın tutsağı, zamanın durmuş olduğu, evrensel tarihe girememiş bir kıta olarak tanıtır. Bu tanım, Avrupa toplumlarını doğaya boyun eğmekten kurtulmuş, yani tarihi toplumlar olarak niteler.
  • Kamerunlu önemli kuramcı Achille Mbembe’ye (1957-) göre Modern çağda Afrika, Avrupa’nın “Büyük Öteki”si olmuştur. Bu kıta, Batı’nın kendi bilinçaltına ulaşmasını ve kamusal olarak öznelliğinin farkına varmasını sağlayan aracıdır. Avrupalı bireyin özne olma şartı, Afrikalı bireyin, hayvanlıkla insanlık arasında bir yerlerde kısılıp kalmış, özne olmayan bir halde kalmasıdır. Sömürgeleştirme ve özneleştirme birlikte düşünülmesi gereken iki süreçtir.
  • Chicago Ekolünden sosyolog Prof. Harold Garfinkel’e (1917-2011) göre, piyasa ve siyasette itibarsızlaştırma mezhepleşmenin seküler bir formudur.
  • Gündelik konuşmalarda, kendimizi tanıtırken yaptığımız tanım da Öteki’ne göre yapılır; ben şuyum dediğimizde, aslında her defasında, şu diğeri değilim deriz diyor Levent Ünsaldı.

Füsun Kavrakoğlu

Önceki Yazılar

Batı’da Doğu, İslam ve Türk Algısı 8 Machiavelli 2

  Hükümdar ya da Prens adıyla dilimize çevrilmiş eserden Osmanlı yönetimi, Katolik Krallar’ın Endülüs’te uyguladıkları zulüm ve kadınlara yaklaşım konularında…

2 gün ago

Freud 4

  Birçok sanatçı ve edebiyatçının “insan”a bakışını biçimlendirmiş olan Freud’un sanatla ilgili bazı görüşlerini paylaşıyoruz. John Milton’un (1608-1674) insan soyunun…

2 gün ago

Likya Işık Ülkesi 47 Myra 1

  Myra, Demre Ovası’nı kuzeybatıdan çeviren dağların denize bakan yamacına kurulmuştur. Şehrin ilk önce bugünkü kaya mezarlarının üzerindeki tepede kurulduğu;…

2 gün ago

Batı’da Doğu, İslam ve Türk Algısı 7 Machiavelli 1

HÜKÜMDAR veya PRENS 1 MACHİAVELLİ   Niccolo Machiavelli (1469 Floransa- 1527 Floransa), işgal edilen ülkelerin dili, gelenekleri, örgütlenme biçimleri farklı…

5 gün ago

Freud 3

  Sigmund Freud’un bakışı, Avrupa-merkezci bir kültürel bakıştı. Dil ve kültür söz konusu olduğunda Freud çeşitli vesilelerle kendisini Alman ve…

5 gün ago

Likya Işık Ülkesi 46 Tlos

    Tlos antik kenti, Fethiye’nin 42 km doğusunda Yaka Köyü sınırları içindedir ve Tlos, Eşen Vadisi’ne hakim konumdadır. Güneyinde…

5 gün ago