Amfora 2

Amforalar, gemilerde kolayca istiflenebilmeleri için genellikle sivri dipli olurlar. Kapatılmaya uygun dar ağız, dar ve uzun bir boyun, taşımada kolaylık sunan karşılıklı konumlandırılmış çift kulp ve içindeki ürünü boşaltırken üçüncü bir kulp görevi gören sivri kaide amforanın genel biçimidir. Sivri bir dip ile sonlandıkları için alt sırada yer alan amforaların arasında kalan bölümlere de yerleştirilebilirler. Hem daha az yer kaplar, hem de fırtınalı havaya elverişli, sallantıya karşı sabit bir kargo yapısı elde edilirdi. Fakat genel tanıma uymayan, farklı biçimlerde amforalar da üretilmiştir.
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu, Hatay Arkeoloji Müzesi, 2019.

Akdeniz kıyılarında amfora üretimine dair çeşitli kanıtlar, kazılar ve yüzey araştırmalarında tespit edilmiştir. Bu kıyılarda yüzyıllar boyunca amfora üretilmesinin temel nedeni, uygun iklim ve coğrafi koşullara bağlı olarak zeytin ve zeytinyağı ile bağcılık ve şarap üretimi olmalıdır. Yapılan su altı araştırmaları sırasında karşılaşılan amfora yüklü gemi batıkları, deniz ticaret rotaları hakkında da bize bilgi vermektedir.
Antik Çağ (MÖ 700’ler- MS 375) boyunca Atina, İskenderiye ve Roma gibi birçok önemli kentin ürün talebi üretiminin üzerindeydi. Taşımacılıkta ise en büyük pay, kuşkusuz deniz yoluydu. Bu nedenle yüzlerce yıl boyunca denizaşırı ticarette Akdeniz’in birçok noktasından diğerine amforaların içinde başta Antik Çağ’ın en önemli iki ürünü olan şarap ve zeytinyağı olmak üzere, salamura balık, balık sosu, bal, tütsü, baharat ve bitkisel yağlar gemilerle taşındı. Bu kadar çeşitli ürünün uzun süre depolanmasına imkan veren amforaların içlerine izolasyonu sağlamak için reçine, balmumu, zift gibi maddeler uygulanmıştır. Amforaların içindeki ürünlerin dökülmesini önlemek için ise tıpa olarak mantar, ahşap, hayvan derisi, balmumuna batırılmış kumaş ve kil gibi farklı malzemeler kullanılmıştır.

Roma Döneminde İskenderiye’de yapılan ve şarap taşımada kullanılan amforalar.
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu, İskenderiye Milli Müzesi, 2019.