Amforalar, gemilerde kolayca istiflenebilmeleri için genellikle sivri dipli olurlar. Kapatılmaya uygun dar ağız, dar ve uzun bir boyun, taşımada kolaylık sunan karşılıklı konumlandırılmış çift kulp ve içindeki ürünü boşaltırken üçüncü bir kulp görevi gören sivri kaide amforanın genel biçimidir. Sivri bir dip ile sonlandıkları için alt sırada yer alan amforaların arasında kalan bölümlere de yerleştirilebilirler. Hem daha az yer kaplar, hem de fırtınalı havaya elverişli, sallantıya karşı sabit bir kargo yapısı elde edilirdi. Fakat genel tanıma uymayan, farklı biçimlerde amforalar da üretilmiştir.
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu, Hatay Arkeoloji Müzesi, 2019.

  • Akdeniz kıyılarında amfora üretimine dair çeşitli kanıtlar, kazılar ve yüzey araştırmalarında tespit edilmiştir. Bu kıyılarda yüzyıllar boyunca amfora üretilmesinin temel nedeni, uygun iklim ve coğrafi koşullara bağlı olarak zeytin ve zeytinyağı ile bağcılık ve şarap üretimi olmalıdır. Yapılan su altı araştırmaları sırasında karşılaşılan amfora yüklü gemi batıkları, deniz ticaret rotaları hakkında da bize bilgi vermektedir.
  • Antik Çağ (MÖ 700’ler- MS 375) boyunca Atina, İskenderiye ve Roma gibi birçok önemli kentin ürün talebi üretiminin üzerindeydi. Taşımacılıkta ise en büyük pay, kuşkusuz deniz yoluydu. Bu nedenle yüzlerce yıl boyunca denizaşırı ticarette Akdeniz’in birçok noktasından diğerine amforaların içinde başta Antik Çağ’ın en önemli iki ürünü olan şarap ve zeytinyağı olmak üzere, salamura balık, balık sosu, bal, tütsü, baharat ve bitkisel yağlar gemilerle taşındı. Bu kadar çeşitli ürünün uzun süre depolanmasına imkan veren amforaların içlerine izolasyonu sağlamak için reçine, balmumu, zift gibi maddeler uygulanmıştır. Amforaların içindeki ürünlerin dökülmesini önlemek için ise tıpa olarak mantar, ahşap, hayvan derisi, balmumuna batırılmış kumaş ve kil gibi farklı malzemeler kullanılmıştır.

Roma Döneminde İskenderiye’de yapılan ve şarap taşımada kullanılan amforalar.
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu, İskenderiye Milli Müzesi, 2019.

Füsun Kavrakoğlu

Önceki Yazılar

Ticaret Hayatı 11 Hititler 2

MÖ 1650-1200   Eski Hitit mühür geleneği imparatorluk çağında da devam etmiş, yüzük ve düğme…

2 ay ago

Tarihin Virajları ve Değişiklikler

“Eskiden Büyük Ağaçlıklı Yol, ardından Hinderburg Yolu, ondan sonra Stalin Yolu adını taşıyan Grundwaldzka, kısa…

3 ay ago

Ticaret Hayatı 10 Hititler 1

MÖ 1650-1200     Asur Ticaret Kolonileri Çağı’nın son safhalarında, Anitta, şehir beylikleri halinde yaşayanların…

3 ay ago

Urartular 12 Siyasi Durum 3

    Ekrem Akurgal’a göre, Hurriler’in ahfadı olan Urartuların kralları şunlardır:   Aramu      MÖ 860-840…

3 ay ago

Elea’lı Zeno ile Zeno’nun Bilinci 5

    Zeno’nun Bilinci adlı romandan seçilmiş bazı Reductio ad absurdum örnekleri:   *“Benim yerime…

3 ay ago

Ticaret Hayatı 9 Asur Ticaret Kolonileri Çağı 4

MÖ 1950-1750     Paranın, MÖ 7. yüzyılda Lidyalılar tarafından icat edildiği düşünülüyor. Asur para…

3 ay ago