Amfora 3

Kahire’deki Mısır Müzesi’nde sergilenmekte olan, bir sonraki yaşamında efendisine hizmet etmesi için mezarlara konan hizmetliler serisinden bir örnek: Amfora yapımcısı.
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu, 2019.

Amforaların kulpları üzerine yapılan mühürlerde üretici veya atölye sahibinin adı, belirli kontrolleri yapan yöneticinin adı, bazen de üretildiği merkezin adı yer alırdı.
Klasik Dönem’den (MÖ 480-330) itibaren artan üretime paralel olarak bazı kentler amforalarını mühürleme işlemine başlamıştır. Mühür uygulamasının nedeni kesin olarak bilinemese de amacının amfora içerisindeki ürünün kalitesinin ve miktarının garanti altında olduğunu göstermek ya da amfora kapasitesinin garantisini belirtmek olduğuna dair görüşler vardır. Bazı araştırmacılar ise mühürlerin vergilerle ilişkili olduğunu düşünmektedir. Mühürleme işlemi yoğun olarak Helenistik Dönem’de (MÖ 330-30), özellikle şarap üretim ve ticareti yapan merkezlerde görülmekte ve Roma Dönemi ile azalmaktadır.
Söz konusu mühürler çoğunlukla amforaların kulplarında, boyun ve kaidelerinde görülür. Mühürler kap kurumadan önce basılır sonra da amfora fırınlanırdı. Mühürleme işlemi, üretici kentlere göre farklılık gösterirdi.
Antik Çağ boyunca Akdeniz’deki ticaret, farklı kültürlerin etkileşime geçmesine, değişmesine, değiştirmesine, yenilenmesine olanak sağlamıştır. Amforalar ise söz konusu denizaşırı ticaretin arkeolojik kanıtlarıdır. Gemi batıklarının kargolarında en çok rastlanan seramik grubu amforalardır.
Genel olarak, bir kişinin taşıyabileceği ağırlıkta tasarlanan amforalar, ağırlıkları ve biçimleri itibariyle omuzda tek kulptan tutarak taşımaya elverişlidir.

Soldaki amfora, Rodos Adası’ndan gelmiş, MÖ 1.yüzyıla, Helenistik Dönem’e tarihlenen amfora Aboukir’de bulunmuş. Sağdaki ise aynı döneme ait, ithal bir amfora imiş.
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu, İskenderiye Milli Müzesi, 2019.

Mısır’daki amforalar çeşitli dönemlere ait. Helenistik, Roma ve İslami dönemlere tarihlenen amforalar var. İthalleri olduğu gibi yerel yapım olanları da var. Mısır’da yapılanların çoğu Maryut yapımı. Ortadaki amfora Tripolitan amfora olarak adlandırılıyor ve Roma Dönemi’nde Kuzey Afrika kıyılarından İskenderiye’ye gelmiş. Fotoğraftaki üç amfora da şarap taşımakta kullanılmış.
(Tripolitania, Libya yazılarımızda anlatılan bir bölgedir.)
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu, İskenderiye Milli Müzesi, 2019