“Her şeyden önce onlar Yahudi’dir. Bu da kendi aralarında bütün arkadaşlık bağlarının kurulduğu yer olan kiliseye giden ve Rus da olsalar bütün Yahudilere karşı körü körüne güvensizlik ve aşağılama gösteren Ortodoks toplulukların onları dışlamalarına yetmiştir. Onlarla sokakta selamlaşsalar bile, evlerinin kapılarını onlara kapatmışlardır, onları Caucade Mezarlığı’na (Nice, Fransa) bile almamaktadırlar. Yahudiler başka yerlere, dağda bir yerlere gömülmektedir.”
“Çingene kadın, Ruslara göre frengi demektir.”
“Wilno’nun Yahudileri yalnızca Yahudi mahallelerinde oturmamaktadırlar. Litvanya kendilerine ayrıcalıklar, yaşama ve zenginleşip gelişme hakkı verdiğinden beri kent nüfusunun yarısından çoğunu oluşturdukları bir Yahudi kenti olan bütün Wilno’ya yerleşmişlerdir. Ama Kacew soyadı, sert geçen Yahudi karşıtlığı yıllarının etkisiyle orada bile taşınması güç bir soyadıdır. Çünkü kent nüfusunun yarısı Yahudilere karşı duyulan kin ve nefret geleneğini sürdüren Polonyalılardan, Almanlardan ve Ruslardan oluşmaktadır.”
Romain Gary, Dominique Bona, Tefrika Yayınları, 2017. Sayfa 14, 25, 33, 34.
Asırlardan beri Gürcistan topraklarında yaşayan Yahudiler zanaat, ticaret ve dini merkezler olan kasaba ve şehirlerde yaşamayı seçmişlerdi.
Müzede, 19.-20. yüzyıla tarihlenen kutsal kitap Tevrat ve örtüsü; bir Tevrat tomarlarının tacı, nar biçiminde bir Rimonim; 19. yüzyıldan Ahıska‘daki bir Yahudi yerleşiminin ve oralı bir Yahudi’nin fotoğrafı; Shalom Koboshvili’nin (1876-1941) iki işlik çizimi sergilenmekteydi.
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu, Gürcistan Ulusal Tarih Müzesi (Ivane Javakhisvili Samtske-Javakheti History Museum Georgian National Museum), Tiflis, 2025.
“Yahudi sanatçılar, başkalarının bestelediği şeyleri çalıyorlar. Yahudiler hep başkalarının yarattığı şeylerden yararlanırlar. Böylece zengin olurlar. Özgün denebilecek işleri yoktur.”
Torun, Bernhard Schlink, Doğan Kitap, 2023. Sayfa 256.
“Çin’de insanlar öyle yoksuldu ki yeni doğan bebeklerini köpeklere yem etmek zorunda kalıyorlardı. Çin’de kahvaltıda çimen, öğle yemeğinde kedi yeniyordu.
Ya Akşam yemeğinde?
Akşam yemeğinde köpek yiyorlardı.
İşte bunlar oğlanın Çin hakkında bildiği birkaç şeydi.”
İmparator Tanrıyken, Julie Otsuka, Domingo, 2025. Sayfa 85.
Leave A Reply