Categories: Sanat

Çağdaş Sanata Varış 93|Neo Dada 4| Merce Cunningham, Funk Art, Beat Akımı

  • Dansçı ve koreograf Merce Cunningham (1919-2009) elli yıllık avangard sanat hayatı boyunca çok çeşitli sanatçılarla, bestecilerle, dansçılarla, müzisyenlerle çalıştı. O da, dansın, tiyatronun, sanatın ve müziğin sınırlarını sorguladı. 1953 yılında kurduğu kendi adını taşıyan dans tiyatrosunun bestecisi, şefi, müzik yönetmeni John Cage idi. Birlikte yaptıkları çalışmalarda izleyici ile performansın sınırlarını zorladılar. Cunningham, seyircinin arasında dans ederek, onları performansın içine dahil etti. Cage gibi Cunningham’ın da eserlerinde şans faktörü önemli rol oynadı. Karışıklığın koreografiyi yaratmasına izin verdi. Rauschenberg kumpanyanın ilk sanat direktörü idi. Daha sonra Johns bu görevi üstlendi. Johns uzun süre devam ettiği bu görevinde Andy Warhol’un, Frank Stella’nın ve Bruce Nauman’ın eserlerini dans tiyatrosunun yapımlarına dahil etti. Cunningham, yaratıcı koreografileri, iş birlikleri, uyguladığı metodları ile modern dansta ve performans sanatlarında devrim yarattı.
  • Cunningham’ın modern dansta yarattığı etki, onunla çalışanların, dansçılarının kendi başarılı performanslarını sergilemeleri ve kendi dans tiyatrolarını kurmaları ile devam etti.
  • Merce Cunningham: “You have to love dancing to stick to it. It gives you nothing back, no manuscripts to store away, no paintings to show on walls and maybe hang in museums, no poems to be printed and sold, nothing but that single fleeting moment when you feel alive.”

Edward Kienholz (1927-1994), The State Hospital, 1964-66.
Pek çok buluntu eşya ile yapılmış bu eserde, hastane yatağı, fiberglas, neon ışıklandırma ile akıl hastanelerinde hastalara uygulanan tedavi usullerinin zalimliği vurgulanıyor.
Fotoğraf:www.studyblue.com

  • ABD’nin Batı yakasında, California Los Angeles’ta  ise Beat/Funk Art vardı. Edward Kienholz, Jay DeFeo, Wally Hendrick ve Bruce Conner, 1960’larda asamblajlar yaparak heykel, resim ve kitle kültürü arasındaki farkları ortadan kaldırmayı amaçladılar. Kendileriyle aynı görüşlere sahip Doğu yakasındaki sanatçılardan farklı olarak onların eserleri politik mesaj da veriyordu. Oysa New Yorklu sanatçılar sanat eserinin anlamını, sanatçının dikte etmesine karşıydılar. Los Angeles’taki belirli galeriler, mesela Kienholz’un kuruculardan biri olduğu Ferus Gallery, New York’taki galerilerin sergilemeyi riskli buldukları eserleri de sergiliyorlardı: Andy Warhol’un 1962 tarihli Campbell’s Soup Cans adlı eseri bunlardan biriydi. California’da yeni yeşermekte olan sanat dünyası, New York’taki çok rekabetçi ve formalizmin tahakkümü altındaki ortamdan farklı olarak, sanatçılara daha büyük özgürlük tanıyordu. Bu özgürlük sosyal, kültürel ve politik mesajların verilebilmesine; alışılmadık malzemelerin kullanılmasına; güzel sanatların yeniden tanımlanmasına olanak tanıyordu.
  • Beat akımı, 1950’lerde ortaya çıkan asi ve bohem bir hareketti. 1950’ler ABD’si sosyal uyumla özdeşleşmişti. 50’lerin ortalarına doğru sanat camiasının üyeleri bu uyuma isyan etmeye başladılar. İki büyük kent merkezinin, San Francisco’nun North Beach ve New York şehrinin Greenwich Village bölgeleri, café ve kitapçılarında doğan sanat akımı Beat hareketi olarak adlandırıldı. Amerikan edebiyatını sarsan kuralsız, serbest akışa dayanan, hızlı bilinç akışı temelli diyaloglar ve yoğun tasvirlerle dünyanın geçiciliğinin betimlendiği; Budizm, içki, kadınlar ve toplumun sınırlarına karşı hissettikleri hoşnutsuzluğa odaklanan eserler verildi. Jack Kerouac’ın (1922-1969) 1957’de basılan Yolda adlı romanı Beat kuşağını tanımlayan eser oldu. Romancı William S. Burroughs (1914-1997), şair Allan Ginsberg (1926-1997) de hareketin merkezinde yer aldı. Kerouac, Yolda’nın ilk taslağını 36 metre uzunluğunda bir sarmal kağıda küçük aralıklarla ve paragraf boşluğu bırakmadan yazmıştı. Kerouac, Beat kelimesini kendi kuşağının sosyal normlar karşısında hissettiği bıkkınlığı belirtmek için kullanmıştır. Terim sonraları, hem müzikal vuruşlarla (beat) hem de grubun ruhani (beatific-kutsayıcı) inançlarıyla ilişkilendirilmiştir.
  • Neo Dadacılık, Fluxus, Pop Art ve Nouveau Réalisme’in (Yeni Gerçekçilik) temelini atmıştır.
  • Neo Dada’nın etkileri 1960’lar boyunca devem etti, hatta bazı uluslararası akımlardaki etkisi daha da uzun sürdü. Arte Povera ve Nouveau Réalisme bunlara örnektir.

 

Füsun Kavrakoğlu

Leave a Comment
Paylaş
Published by
Füsun Kavrakoğlu
Tags: Allan GinsbergAndy WarholArte PoveraBeat akımıBeat/Funk ArtBruce NaumanCampbell’s Soup CansEdward KienholzFerus GalleryFrank StellaJack KerouacJohn CageLos AngelesMerce CunninghamNeo DadaNouveau RéalismeThe State HospitalWilliam S. Burroughs
11 yıl ago

Önceki Yazılar

Dr. David Livingstone 1

“Kaşif” tartışmalı bir unvandır. “Keşfettiği” yer, yereller tarafından uzun zamandan beri bilinir; bu bilgi kendisi…

1 gün ago

Milliyetçilik 43 Paranoyak Milliyetçilik

Paranoyak milliyetçilik, vatandaşın korkularını istismar ederek, güvensizlik ve nefreti körükleyerek kendilerine yarar sağlamaya çalışan siyasetçilerin…

2 gün ago

Kaya Sanatı

Kaya sanatı, Paleolitik dönemin en önemli kültürel dışavurumudur. Kendini, mağara duvarlarında, sığınılan kaya altlarında göstermiştir.…

5 gün ago

Göçmenler 20

Almanya’daki sığınmacıların üniversite eğitimi alamıyor, çalışamıyor ve yaşadıkları yerden ayrılamıyorlar. Barakalarda yaşıyorlar ve yaşadıkları barakalar…

6 gün ago

Edebiyata Dair 13

19. yüzyılda demiryolu bir yenilik simgesiydi; yeni bir hayat getiriyor ve eskisini yok ediyordu. Bu…

1 hafta ago

Altay Balbalları

Rusya’nın Altay Cumhuriyeti’nin Gorno-Altaysk şehrindeki müzede gördüğüm balbal ve balbal parçalarını da balbal dosyamıza eklemek…

1 hafta ago