Çin’de İnançlar 24 Taoculuk 9 Diğer İnançlarla İlişkisi

Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu, NG Koleksiyon Müzesi, Kütahya, 2021.

• Taocular, Budizm’in, Taoizm’in bir devamı olduğunu ve Lao Tzu batıya gittiğinde barbarları etkilediğini iddia etmişlerdir.
• Başlangıçta Taocular Budizm’e kesin bir şekilde karşı çıkıyorlardı; ancak yüzyıllar sonra bu iki öğreti barış içerisinde yan yana var olabildi.
• Taocular tapınak, rahip, rahibe ve ritüellerin özelliklerini Budistlerden aldılar; Budist Sutra’lara benzer ayinler düzenleyip, ölenler için dua ettiler (1).
• Tao öğretisi Budizm ile etkileşerek Zen Budizm’in  (Çin’de Chan öğretisi denir) temelini oluşturmuştur (2).
• Konfüçyüs’ün sertliğinden kaçıldığı dönemlerde Taoizm’e sığınılmıştır. Konfüçyüs’ün bilgiye ağırlık veren toplum anlayışı, Taoculara göre insanların saf kalmasını engeller. Mutlu toplum, Tao öğretisindeki ilkel köy toplumudur. Bu tema, 18. yüzyılda, Jean-Jacques Rousseau’nun tanımlayacağı doğal insan temasının aynısıdır (3).
• Konfüçyüs’ün öğretisi erkeksi ve yönetici, Taoist öğreti kadınsı ve kabullenici olarak tanımlanır.
• Lao Tzu ve Konfüçyüs’ün ilgileri, hedefleri, metotları ve sistemleri birbirinden tamamen ayrıdır (4).
• Lao Tzu, insanın kötülüğü iyilikle karşılaması gerektiğine inanırken Konfüçyüs karşılığa inanır ve ‘eziyeti adaletle, iyiliği iyilikle karşıla’ der. Lao Tzu’yu İsa ile Konfüçyüs’ü Musa ile ölçmek gelenekseldir (5).
• Konfüçyüs’ü herkes tarafından anlaşılan yazılar yazan halkçı, öğretmen; Laozi’yi teorisyen, bilim adamı, kelamcı olarak düşünebiliriz.
• Lao Tzu ve Konfüçyüs öğretileri arasında yakınlık yoktur; bu iki felsefe, insanın iki farklı yönelim alanını kapsar; Konfüçyüs insanın yolunu, Lao Tzu doğanın yolunu öğretir ve büyük ölçüde metafiziksel-mistik bir tasarımdır. Ama tüm bu ayrılıklara rağmen Daoizm, evrenin metafiziksel birliğine olan mistik inancıyla Konfüçyüsçülüğü tamamlar (6).
• Çin’de komünistler yönetimi ele geçirdikleri zaman, diğer inançlar gibi, Taoculuk da halkın zihninden silinmeye çalışılmış. Taocu rahipler üretken bir yaşama zorlanmışlar. Günümüzde, Çinlilerin yaşamı Taoculuk’a ait ögelerden zengindir. Taocu ruh, manzara resimlerinde, bahçe düzenlemelerinde, şiir ve çay içme adetlerinde kendisini gösterir. Konfüçyüsçü ahlaki değerlerin, Budist erdemlerin ve Taocu törelerin birbirini fazlasıyla desteklediği düşünülür.
• Çin’de günümüzde 3000’den fazla Taoizm’e ait tapınak ve 50.000 Taoizm rahibi bulunuyor (7).
• Çin’de, kültür ve uygarlığının Konfüçyüs ve Tao öğretilerinin birbirlerini dışlamayan bir davranışlar bütünü oluşturduğu kabul edilir (8).
• Tao öğretisi için “kapitalist dünya görüşünün karşıtı” (9) ve “bizim bugün sürdürülebilir yaşam dediğimiz şeyin çok eski ve taze kalmış bir örneği” (10) gibi yorumlar da yapılmaktadır.

Yararlanılan Kaynaklar

1. Eski Çin’de Dinler, Herbert Allen Giles, Doğu Batı Yayınları, 2017. Sayfa 57.
2. g.e. sayfa 56.
3. Lao Tzu Tao Yolu Öğretisi, Doğan Kuban, YEM Yayın, 2013. Sayfa 14.
4. g.e. sayfa 42, 43.
5. Yeryüzündeki Dinler Tarihi, Ömer Rıza Doğrul, İnkilap Kitabevi, 1958. Sayfa 136.
6. 90 Dakikada Konfüçyüs, Paul Strathern, Gendaş AŞ, 1997. Sayfa 72, 36.
7. Çin Ansiklopedisi, Çin Uluslararası Radyosu, Kırmızı Kedi Yayınevi, 2015. Sayfa 82.
8. Lao Tzu Tao Yolu Öğretisi, sayfa 14.
9. A.g.e. sayfa 22.
10. A.g.e. sayfa 23.