Edebiyata Dair 3 Kurmaca Karakterleri

Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu, Çin Halk Cumhuriyeti, 2017.

• Postmodern romanlarda hem gerçek hem de gerçekdışı kahramanlarla karşılaşırız.
• Iris Murdoch, bağımsız ve özgür karakterler yaratmanın büyük bir romancı olmanın işareti olduğunun altını çizer.
• Mükemmel roman karakteri berrak ve derinliğe sahip olmalıdır, denir.
• Proust, karakterlerinin çoğunu bir deyim ve meşhur sözle özdeşleştirmekten hoşlanır. Thomas Mann, yan karakterleri için de, o karakterlerin canlılığını garanti altına almak için Proust ve Tolstoy gibi anımsatıcı bir yan tema, sürekli tekrarlanan bir özellik ya da karakteristik kullanır.
• E. M. Forster, Jane Austen’ın ana karakterlerini, bir bilinci olan, belli bir düşünce derinliğine sahip, gelişme gösterme ve şaşırtma potansiyellerinden ötürü, karmaşık karakterler sınıfına sokar. Yan karakterlerini ise düz karakterler olarak tanımlar.
• Hemingway kahramanını var ederken az sayıda sıfat kullanır. İyi bir kurmaca karakter buzdağına benzer; onda dokuzu yüzeyin altında, derinlerdedir, der.
• Kanadalı edebiyat kuramcısı Northrop Frye (1912-1991) kurmaca kahramanları şöyle sınıflandırır:
  *Kahraman ilahi bir varlıksa hikaye bir mittir.
  *Yaptıklarının olağanüstülüğü ile diğer insanlardan ve ortamına üstün biri ise tipik bir romans kahramanıdır.
  *Diğer insanlara üstün ama kendi ortamına üstün değilse bir liderdir; birçok destan ve tragedyanın kahramanıdır.
  *Ne diğer insanlara ne de kendi ortamına üstün olmayan biri ise bir komedinin ya da gerçekçi kurmacanın kahramanıdır.
  *Güçsüz ya da akıl açısından zayıfsa, kahraman ironik tarza aittir.

• Klinik psikiyatrist James Hillman (1926-2011), yukarıdaki listeye bir ilave yapar: pikaresk. Çoğu insanın gerçek hayat durumunu yakalayan bir komedi-tragedya karışımı. Sonuç ne komedideki gibi bir çözüme ulaşma, ne de tragedyadaki gibi önüne geçilmez bir hata olabilir. Anlatısı bir yere ulaşmadan sona erer.
• Virginia Woolf Kew Bahçeleri hikayesini, hikayenin geçtiği doğal ortamın perspektifinden anlatır. Olay örgüsü bahçedeki bir sümüklüböceğin ilerleyişinden ve bu sümüklüböceğin gözünde insan hayatının anlamsızlığından ibarettir.

Yararlanılan Kaynak

Kurmaca Nasıl İşler, James Wood, Ayrıntı Yayınları, 2013.

Karşılaştırmalı Edebiyat ve Dünya Edebiyatı, Sandra Bermann, Notos, Aralık 2018-Ocak 2019.

Bizi “Biz” Yapan Hikayeler, William L. Randall, Ayrıntı Yayınları, 2014.