Categories: Kültür

Flanör – Flanöz

Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu, 2017

Flâneur, zaman ve paraya sahip, dikkatini vermesi gereken acil bir sorumluluğu olmayan erkeğe has bir ayrıcalık ve serbestliği tanımlayan bir kelimedir. Bu amaçsızca dolaşan kişinin, şehri pek çok kimseden daha iyi anladığı düşünülür. Flâneuse ise, kavramın dişil halidir.

Flanör kelimesinin ilk kez 1585’te kullanıldığı biliniyor. Kelimenin aslının İskandinav dillerinden ödünç alındığı düşünülüyor.

1829 tarihli bir sözlükte flanör, hiçbir şey yapmamaktan hoşlanan, aylaklıktan zevk alan erkek olarak tanımlanmış.

Honoré de Balzac (1799-1850), iki tür flanörden bahsetmiş: Sokaklarda amaçsızca dolanmaktan mutlu olan genel flanör ve şehirle olan deneyimlerini eserlerine aktaran sanatçı flanör.

Charles Baudelaire’in (1821-1867) flanör’ü ise “kalabalıklarda sığınak arayan” sanatçıdır.

19. yüzyılda flanör, hem gözlemleyen hem de gözlemlenen kişidir. Bu dönemde tek başına dışarı çıkmak kadınlara itibar kaybettiren bir eylemdi. Üst sınıftan kadınların üstü açık arabalarda ve yanlarında yaşlı yardımcıları ile dışarı çıkmaları uygun bulunurdu. Madam Bovary gibi kapalı at arabası ile dışarı çıkmak kuşku uyandırırdı. Orta ve alt sınıftan kadınlar çalışmak için sokaklardaydı. Büyük mağazaların 1850 ve 60’lardaki yükselişi her sınıftan kadının Londra, Paris ve New York gibi şehirlerde halka açık yerlerde görünmesini normalleştirdi. 1870’lere ait Londra şehir rehberinde “hanımların yanlarında bir beyefendi yokken bile güven içinde yemek yiyebilecekleri” yerler sıralanmıştı.

Virginia Woolf 1927’de kadınlar için şehrin dünyasına dahil olabilecekleri, şehirde yürünecek cinsiyetsiz bir alan talep eder.

Güneş Terkol (1981-), İstanbul Modern, 2018.
Günümüzde, dünyanın bir kısmında, hala, sokaktaki kadın “arzuyu çağıran beden” olmaya devam ediyor.
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu

Yararlanılan Kaynak

Flanöz, Lauren Elkin, Nebula Kitap, 2017.

Füsun Kavrakoğlu

Önceki Yazılar

Edebiyat Hakkında

ASFALT EDEBİYATÇISI: Büyükşehirde yaşayan ve eserlerinde büyükşehir insanının yaşamda kaybolmuşluğunu anlatan edebiyatçılar için kullanılan küçümseyici…

2 gün ago

Kars 3 Genel Giriş

  Kars adı, MÖ 130-127 tarihleri arasında Dağıstan’dan gelerek bu havalide yerleşen Bulgar Türkleri’nin Velentur…

2 gün ago

Japonya 43

  Yeni imparator tahta çıkınca o yıla bir isim verilir ve takvim sıfırlanır. Aristokrat kadınların…

6 gün ago

Kars 2 Doğu Anadolu

  Ülkemiz topraklarının yaklaşık beşte birini oluşturan Doğu Anadolu Bölgesi, sahip olduğu zorlu coğrafyasıyla her…

6 gün ago

Urartular 26 Urartu Takıları 3

      Takılar arasında, büyük bir grubu oluşturan kolyeler akik, kornalin, frit, dağ kristali,…

6 gün ago