Geziler

Kars 32 Kars Peynirleri 2

Peynirin koyun işkembesine basılması, Türklere özgüdür ve Anadolu’nun birçok ilinde yapılmaktadır. Peynir, işkembe içerisinde genellikle 2-3 ay olgunlaştırılır.
Çökelek peyniri, daha çok tulumlara basılarak kışın tüketilir. Bu peynir bazen tulum peyniri adıyla satılır. Tulum, ev ihtiyacı için kesilen hayvanların derilerinin kurutulmasıyla elde edilir. Yaz mevsiminde hazırlanan çok sayıdaki tulum, kış aylarında tüketilmek üzere kiler ya da ambarlarda bekler.
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu

Kars yöresinin bir başka ünlü, yabancı kökenli, sert hamurlu peyniri de kaşardır. Bulgar kökenli kaşar peyniri üretimi Kars’ta 1925 yılında Filibe göçmeni bir aile tarafından başlatılmıştır.
Bölgenin yüzyıllardır üretilen yerli peynirlerinden çeçil peyniri ekşitilmiş ya da kreması alınmış yağsız sütten yapılır. Yağlı süt, peynirin şekil almasını zorlaştırdığından tercih edilmez. Bu peynire Doğu Karadeniz’de telli peynir, Erzurum’da civil, Bayburt’ta çekme
Yağı alınmış süt, imansız tabir edilir. Beyaz peynir, saçak peyniri, karın kaymağı peyniri, lor peyniri, çanak peyniri, deri tulum, otlu peynir de yörenin diğer peynirleridir.
Süzülen yoğurdun tuzlanmasıyla yapılan kurut’a krema katarak hazırlanan kışlık kremalı kurut da bölgenin özel yiyeceklerindendir.
Peynirlerin çoğunluğu inek sütündendir. Koyun ve keçi sütünden yapılan peynirlere köylerde rastlanır.
Boğatepe Köyü’nün eski adı Zavot. Rusça fabrika, atölye anlamına geliyor.
Kars’ın Boğatepe Köyü’nde 6 mandıranın dördü kaşar, ikisi gravyer üretimi yapıyor. Ayrıca geleneksel üretimi devam ettiren küçük atölyeler var.
AB, 2002’de Türkiye’deki üretim koşullarını gerekçe göstererek süt ve süt ürünleri konusunda genel bir ithalat yasağı uygulamaya başlamış, 2013’te bu yasak kaldırılmıştı. O süreçten bu yana uygulanan yüksek vergilere karşılık sektör ürün bazlı ihracata başladı. 2019 yılına gelindiğinde AB’ye ihracat izni olan 17 tesis vardı. Boğatepe Köyü’nden dünyanın birçok yerine peynir gidiyormuş.

Boğatepe Köyü ilginç bir yer. Topraklarını hiç kirletmemişler, köyde 650 çeşit bitki var! Ayrıca, eğitim almaya, öğrenmeye merakları var! Bitkilerle ilgili eğitim, Fransızca dil eğitimi, internet kullanımı eğitimleri almışlar! Kafkas Üniversitesi’nden bir hoca tutmuşlar, köylerine gelip isteyenlere Fransızca öğretmiş. 2009 yılında birçok ülkede faaliyet gösteren Tamadi Derneği’ne üye olmuşlar. Burası, dayanışmacı bir turizm organizasyonuymuş. Üye olduktan sonra Fransa’dan, Belçika’dan köye gelen ziyaretçileri, başka bir imkan olmadığı için evlerinde ağırlamışlar. Ortaya çıkan iletişim sorununu çözmek için de Fransızca öğrenmek istemişler.
Köyde, Malakanlar’dan kalan evler de var.

2020 yılında Kültür ve Turizm Bakanlığı, Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) ve özel bir şirketin işbirliği ile Kars’ta peynir üretiminin ve peynir yapımı eğitiminin Kars Peynir Rotası Projesi ile desteklenmesi kararı alındı. Kafkas peynircilik kültürünü koruyarak Kars’ta peynir rotası etrafında şekillenen bir turizm anlayışının geliştirilmesi hedefleniyor.