Geziler

Kosova 6

Isniq Köyü’nde İsa Bolatin heykeli ve Arnavut milliyetçilerin çift başlı kartallı bayrağı.
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu

Abdülhamid’in tahttan indirilmesi, Kuzey Arnavutluk’ta ve Kosova Vilayetinde yaşayan, Osmanlı Devleti’ne sadık, Sünni muhafazakarlar arasında hoşnutsuzluk yaratmıştı. Kosova eskiden beri, muhafazakar Müslüman Arnavutların yoğun oldukları bir yer olmuştu.
Arnavutluk’un çeşitli şehirlerinde irili-ufaklı isyanlar çıktı. Arnavutlar 1910’da, İsa Bolatin’in de desteği ile Selanik’e doğru yürüyerek Sultan II. Abdülhamid‘i nezarette tutulduğu Alatini Köşkü’nden çıkarıp tekrar tahta geçirme denemesinde bulundular. Yakovalı Rıza Bey‘in öncülüğünde toplanan kalabalıklar Üsküp’e girdiyse de, buradan sonra durduruldular.
1910-11’de İttihatçı Hükümet Arnavutluk’taki silahların toplanmasına karar verdi. Asırlardır silahla yaşayan Arnavutlar, zorla silahsızlandırılmaya çalışıldı. 1910 yılında yürürlüğe konan kahve, şeker gibi maddelerden alınacak olan ve diğer bölgelerde uygulanmayan yeni vergi Batı Kosova Vilayetinde tekrar isyana sebep oldu ve isyanın başında yine İsa Bolatin vardı. İsyancıların üzerine gönderilen Osmanlı birlikleri ağır bir yenilgi aldılar. İsyan sert yöntemlerle bastırılırken daha çok Müslüman evlerinin yıkılması, Katolik Malisörler’in silahlarına dokunulmazken Müslümanların silahlarının toplanması tepki çekti. Rum ve Bulgar eşkiyalara uygulanmayan Çeteler Kanunu’nun yalnız Müslüman Arnavutlara uygulandığı öne sürüldü.
1912’de Malisörler, Ortodokslar ve Müslümanların, her kesimin katılmasından ötürü Büyük Arnavutluk İsyanı denen isyanda İsa Bolatin yine isyanın liderlerinden biriydi. İstenen Arnavutluk’un tek bir vilayet olması, eğitimin Arnavutça ve Arnavut alfabesi ile yapılması, bölgede toplanan eğitim vergisi ile okulların açılması, mahkeme dilinin Arnavutça olması, barış zamanında askerlik hizmetini kendi yurtlarında yapmaktı ve bu talepler 1878’den beri değişmemişti.
Balkan Savaşı’nda destek olacakları hesaplanarak aralarında İsa Bolatin’in birliklerinin de bulunduğu Arnavutlara tüfek dağıtıldı.
Padişah V. Mehmet Reşat 1911’de Kosova’ya gitti. Böylece Kosova, Osmanlı padişahları tarafından üçüncü kez ziyaret edilmiş oldu. Her zaman padişaha bağlılığı ile bilinen Kosova’da ilgi beklendiği gibi olmadı. Padişahı karşılamak için İpek, Yakova ve Prizren’den temsilci gelmedi. Buna karşılık Selanik, Manastır, Üsküp ve Priştine gibi kent merkezlerinde halk sultanı coşkuyla karşıladı. Bazı isyancılar gelip teslim oldular. Kosova sahrasında binlerce Arnavut’un katılımıyla Cuma namazı kılındı.
Meşrutiyet‘in ilanını hazırlayan İttihatçılardan olan Resneli Niyazi Bey’i (1873-1913) İsa Bolatin’in oğullarının, babalarının 1908’de öldürülen kan kardeşi Şemsi Paşa’nın intikamını almak için öldürdüğü söylendi.
Bayraktar unvanını kullanan ve en sevdiği şeyin para koklamak olduğunu söyleyen İsa Bolatin, Balkan Harbi’nden en kazançlı çıkan taraf olan Sırplarla işbirliği yaparak Kuzey Arnavutluk’ta etkili olmaya çalışmıştı.