Categories: Geziler

Özbekistan Gezisi 31 Buhara 9

Kadın ve erkek için ayrı ayrı ses veren kapı tokmakları. Sesten gelenin kadın mı erkek mi olduğunu anlıyorlar, ona göre kapıyı erkek ya da kadın açıyor.
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu

Eski Buhara evleri, düz damlı ve kerpiçtendi. Tavanları farklı renklere boyanmış ahşapla kaplı olurdu. Döşeme yoksullarda toprak, zenginlerde tuğladandı. Pencereleri iç avluya bakar, kadınları yabancı gözlerden korurdu. Buhara evinin sokağa bakan tarafı düz bir duvardır.
Isıtma, köz haline gelmiş kömürden yararlanılan, Anadolu’da tandır ısıtma denilen şekilde yapılırdı.
Akşam namazından sonra sokaklar boşalır, şehir kapıları kapatılırdı. Kapılar kapandıktan sonra şehre giriş gibi, şehirden çıkış da yasaktı. Bu nedenle kamu aydınlatması neredeyse hiç kullanılmamıştır.
Hamamlar eğlence olanağı da sağlıyordu, buluşma yeriydi. Biz de gezimiz boyunca birçok eski hamamda yemek yedik.

Solda Eyüp Peygamber Çeşmesi Türbesi, sağda ise İmam el-Buhari Anıtı.
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu

İmam el-Buhari Anıtı. İmam’ın, 600.000 hadis üzerinde çalıştığı, bunları 7265 hadise indirdiği söyleniyor.
İmam, “Bilgi insana gelmez, insan bilgiye gider” demiş ve hiç özel ders vermemiş.
Anıtın orta bölümündeki kutucuklar kitapları veya onun netleştirdiği hadisleri temsil ediyormuş.
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu

Eyüp Çeşmesi Türbesi. Hazreti Eyüp asası ile yere vurunca çıkan su ile kendisi yıkandı ve hastalığından arındı. Türbenin içinde hala su var, içiliyor, şifalı olduğuna inanılıyor.
Binanın içinde ayrıca İmam Buhari’nin hocası gömülü.
İlk bina 12. yüzyılda Karahanlılar döneminde yapıldı. 14. yüzyılda Timur döneminde Hiva tarzı konik kubbe eklendi.
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu

Samaniler Türbesi.
Samaniler (875-999) Orta Asya ve doğu İran’da kurulmuş bir hanedanlıktır. Dilleri Farsçadır ve Samaniler dönemi Tacik milletinin başlangıcı olarak kabul edilir. Selçukluların selefi olan Gazneliler’in iki lideri Samani ordusunda komutandı. Bu komutanlardan biri olan Gazneli Mahmud (998-1030) Samanilerin bir nevi halefi olarak kabul edilir. İsmail Samani zamanında Sünni İslam devlet dini oluyor. Bu, tarihte İslam’ın devlet dini olarak ilk kez ilan edilişi olarak kabul ediliyor. Samaniler döneminde Türklerin de büyük gruplar halinde Müslüman olduğu biliniyor. Başkentleri Buhara, Semerkand ve Herat. Karahanlılar tarafından egemenliklerine son veriliyor. İsmail Samani, Buhara’yı en büyük Arapça ve Fars edebiyatı öğrenimi merkezlerinden biri yapmıştır.
Samaniler Türbesi, Buhara’nın ve Orta Asya’nın en eski ve en önemli yapısı olarak kabul ediliyor. Çini öncesi döneme ait bu yapı, 9.-10. yüzyıla tarihleniyor. Bu kübik yapı, köşelerdeki sütunçelerin inceliği ve tuğlaların dizilişi ile hafif bir bina gibi duruyor. Binada İslam öncesi inanışların, Zerdüştlüğün izleri görülüyor. Kapı kemerinin üstündeki üçgen Zerdüşt’ün üç prensibini (doğru düşün, doğru konuş, doğru davran); sırt sırta vermiş iki üçgenin içinde çiçek motifi gibi gözüken süslemeler ise ateşi simgeliyor. İsmail Samani insanlara çok iyi davranan biriymiş ve veli sayılmış. Türbesinin etrafı mezarlarla dolmuş.
Cengiz Han bu türbeyi bozmamış. Tahminler şöyle: ya saygısından, ya Moğolların ruhları ürkütme korkusundan ya da türbenin üstü kumla örtülü olduğu için türbeyi bulamadığından.
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu

Türbede İsmail Samani’nin babası, kendisi ve oğlu gömülü.
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu