Fotoğraflar: Füsun Kavrakoğlu, 2024.
Adını bir zamanlar bölgede bulunan meşe ağaçlarının Latince adı Silva Arboris Belli’den alan, güzel ağaç anlamına gelen Alberobello’da 1500 tane trulli örneği var. Burada, vadinin güneyinde, eski Rione Monti bölgesindeki trulli evleri 1909 yılında Ulusal Anıt, kültür mirası olarak tanınınca günümüze kadar tümü korunmuş. Burada binden fazla trulli var; bir ev bazen birkaç trulli’den oluşuyor; yaklaşık üç bin kişi bu evlerde yaşıyor. Evler altı dar sokakta yer alıyor. Rione Aia Piccola ise Alberobello’nun en ilgi çeken bölgesi çünkü buradaki trulli’lerin mimari yapıları çeşitlilik gösteriyor. Bu bölgede, sekiz kıvrımlı yol üzerine dizili 400 trulli’de 400 kişi yaşıyormuş. 1930 yılında faşist hükümet burayı koruma altına almış, evlerin nasıl korunacağına, nasıl inşa edileceğine dair tamim yayınlanmış. En eski trulli, çoğunluğu 200 ya da 300 yaşını geçmiyorsa da belki 13. yüzyıla uzanıyormuş.
Evlerin genelde iki ya da üç odasından birisi hayvanlar için yapılmış. Genelde solda hayvanlar, sağda ebeveyn, iç odada çocuklar yatar, mutfak konik çatıda en üstte bulunur. Mutfağı çatıya yapmanın iki sebebi vardır: yiyeceklerin küflenmesini engellemek ve yiyeceklerin kuru kalmasını, tütsülenmesini sağlamak.
Temelin altında yağmur suyunun birikebileceği tamamen sıvalı bir sarnıç vardır. Sarnıçta biriken suya kireç koyarak alkali hale gelen suyu bir kova ile çekerek içebiliyorlarmış. Kireç içini börtü böcekten koruyor.
Trullilerin çatıları, kireç taşı levhalarla, chiancarelle ile kaplanmış. Konik çatının tepesinde mimarın imzası denilen pinnacolo var. Yakın Doğu’da evlerin tepesine taş koyma adeti çok eski. Güneşe tapmanın yansıması olarak genellikle yuvarlak olan taşın gökten düştüğü, güneşten geldiğine inanılırmış. Trullilerin bazıları aynı tepeliğe sahip. Bu onların aynı kişinin elinden çıktığını gösteriyor.
Çatıların üzerinde bazı semboller görülüyor. Bazılarına ilkel semboller diyebiliriz. Evin sahibine uğur getirsin diye onun burcunu çatıya işlemek; batıl inançlara göre seçilmiş koruyucu motifler ya da sadece dekoratif olduğu için seçilenleri bu gruba koyabiliriz. Hıristiyanlığa ait Hz. İsa ve Meryem sembolleri, haç gibi. Ya da Jüpiter’in, Merkür’ün, Satürn’ün sembolleri gibi sihirli olduğu düşünülen, pagan semboller seçilmiş.
Günümüzde bazıları otel, hediyelik eşya satan dükkan ya da lokanta olmuş. Yapımı 1926 yılında başlatılan Monti bölgesindeki Chiesa di Sant’ Antonio yerel trullo yapım tekniği ile inşa edilmiş Romanesk ile trullo karışımı bir kilise olmuş ve günümüzde de işlevine devam ediyor.
Yararlanılan Kaynaklar
Puglia’da Bir Ömür, Ömür Kahraman, Destek Yayınları, 2022.
Alberobello, Obiettivo Mediterraneo, Trimboli’s Publishing House, 2020.
İtalya, Tim Jepson, The National Geographic Society, 2000.
Leave A Reply