Mantarlar 2

Mantarların her biri kendine özgü lezzet, doku ve faydaya sahiptir. İtalyan mutfağının gözdesi olan porçini bizim ormanlarımızda da bol bol bulunuyor.
Fotoğraf: dalaymancamlik

Mantar, 550 milyon yıl önce, sudan karaya çıkan ilk canlı biçimlerinden biri. Mantarların bitki oldukları sanılır. Oysa mantarlar, canlılar aleminde başlı başına bir gruptur ve fotosentez yapamadıklarından, bitki sayılamazlar. Hayvanlar ve bitkiler alemi arasında yer alır ve fungus diye bilinen kendi alemlerini oluştururlar.

Günümüzde, bir milyon kadar mantar çeşidini bilimsel olarak tanımlamak mümkündür. Yaklaşık sekiz yüz elli bin çeşit mantar iki milimetreden küçüktür. Yaklaşık yüz elli bin tür ise makro-mantar denen iki milimetreden büyüktür ve büyük çoğunluğu tropik bölgelerde yaşar. Türkiye’de bunlardan on bin çeşit mevcuttur. Yani Türkiye mantarlar konusunda zengin bir ülke.

Makro-mantarlar, yerin altında yaşayan ve bütün yıl boyunca faaliyet gösteren miselyum adlı ağacın, mevsimi geldiğinde ve uygun koşullar oluştuğunda meyvelerini vermesiyle oluşur. Bu ağaç gözümüze görünmez ama yer altında bir örümcek ağı gibi ince yapılıdır, bir metreküp orman toprağındaki miselyum yaklaşık 400 bin kilometredir. Hala mantar veren bazı miselyumların 1500 yaşında olduğu tahmin edilmektedir.

Mantarlar spor (tohumcuk) üretir. Mantarların üreme organlarında genelde dört spor olur. Bu sporların büyüklüğü 2-200 mikron  arasındadır. Orta boy bir kültür mantarı üç dört günde 16 milyar spor üretir. Kimi mantarlar ise günde 1 trilyon spor üretebilirler.

Mantarlar ekosistemlerde önemli roller üstlenirler.

Bir grup mantar ölü organizmaları parçalayarak, ölü yaprakların, dalların, ağaçların parçalanmasını sağlar. Aksi takdirde çok kısa bir süre içinde gezegenin bitki örtüsü, çürümeyen atıklarının altında hapis kalır, boğularak ölürdü.

Parazit grubu mantarlar canlı organizmalardan besinlerini alır, çoğu zaman onların ölümüne neden olurlar. Zayıf, yaşlı, yaralı, hasta bitkileri öldürerek genç ve sağlıklı bitkilere yer açarlar.

Bir başka grup mantar ise, birlikte yaşadığı bitkilere vitamin, mineral, antibiyotik ve azotlu maddeler verir, karşılığında şeker ve diğer karbon esaslı maddeler alır. Bu tür mantarlar belli ağaçların dibinde bulunur. Bu mantarların yok olması beraber yaşadıkları ağaçların hastalanmasına ya da ölmesine yol açar. Tabii tersi de aynen geçerlidir.

Yağışsız dönemlerde kuruyan bazı mantar türleri, yağış olunca tekrar canlanma özelliğine sahiptir. Yalnız her canlanışta hazmedilmeleri güçleşir.