Uygarlaşamıyoruz

Arka arkaya okuduğum iki roman da savaşla ilgiliydi.

Şohei Ooka’nın Anız Ateşleri (1), İkinci Dünya Savaşı’nda Filipinler cephesinde geçerken, Julie Otsuka’nın İmparator Tanrıyken (2) adlı eseri yine İkinci Dünya Savaşı yıllarında bu defa cephe gerisindeki Japonları anlatıyordu.

Anız Ateşleri, Şohei Ooka’dan okuduğum ilk eser. Ama Japon edebiyatında önemli bir isim(miş).  Kenzaburo Oe onun, kendisine Nobel Ödülü’ne giden yolu açan yazarlardan biri olduğunu söylemiş. 1951 yılında yayımlanan Anız Ateşleri, onu dünyaca üne kavuşturan eseri olmuş, 1959’da sinemaya uyarlanmış.

Anız Ateşleri, yazarın tecrübelerinden de izler taşıyor, diye düşünüyorum. Çünkü yazar da aynı baş karakteri gibi, 1944 yılında Filipinler’in Leyte Adası’nda, Amerikan kuvvetlerinin Japon İmparatorluk Ordusu’nu bozguna uğratmasını yaşamış ve esir alınmış. Eser, katledilen, yenilen bir ordunun yaşadığı zorlukları; savaşın insan olmanın gereklerini nasıl birer birer yok ettiğini; hayatta kalabilmenin imkansızlığını anlatıyor.

Julie Otsuka’nın Tavan Arasındaki Buda adlı eseri gibi bunu da sevdim. ABD’de doğan ve yaşayan bir Japon yazardan, savaşlarda sık görülen, “içimizdeki düşman”ı tecrit etme politikasının bir aile üzerinden anlatımını okuyoruz. Böylece ABD toplama kampları gündeme geliyor. ABD’nin Pearl Harbor’ın bombalanması sonrasında 1942-1945 yılları arasında, on toplama kampında, üçte ikisi ABD vatandaşı olan 120.000 Japon asıllı kişiyi hapsettiğini biliyoruz (3). Bu sırada ve sonrasında FBI’ın ve komşuların tutumunu, çocukların okuldaki durumunu okurken aslında pek şaşırmıyoruz. Tecrit sonrası da uzak durulan, görmezden gelinen kişiler, yağmalanan evlerde yeniden kurulmaya çalışılan hayatlar…

“İçimizdeki düşman” hep var: Intel’in CEO’su, 40 yıllık ABD vatandaşı, Lip-Bu Tan, “Çin ile fazla yakın” olduğu iddiasıyla Trump tarafından istifaya çağrıldıktan sonra, koltuğunu koruyabilmek için Beyaz Saray’a gidip başkanla yüz yüze görüşmek zorunda kalmış (4).

Birkaç saat sessizlikten sonra Intel, ABD’nin ulusal güvenlik çıkarlarını ilerletmeye “derin bir şekilde bağlı” olduğunu ve “yönetimle olan işbirliğinin devamını” beklediğini belirten bir açıklama yaptı (5).

Yararlanılan Kaynaklar

(1) Anız Ateşleri, Şohei Ooka, Jaguar Kitap, 2022.

(2) İmparator Tanrıyken, Julie Otsuka, Domingo, 2025.

(3) wikipedia.org

(4) Başkan Başkenti ‘Geri Almış’, Ergin Yıldızoğlu, Cumhuriyet, 14 Ağustos 2025.

(5) ABD’li Patronların Beyaz Saray’da Dalkavukluk Yarışı, Financial Times, Oksijen, 15-21 Ağustos 2025.