Çin 172 Edebiyat 5 Okuduklarım 1

Bir ülkeye gitmeden önce o ülkenin edebiyatını tanımak isterim. Romanların, o ülkenin havasını taşıdığına, insanlarının ruh halini yansıttığına inandığım için, ülkeyi daha doğru anlayabileceğimi düşünürüm. Çin’i anlamak istediğim için de Çinli yazarlardan okuduğum romanları sizinle paylaşarak seçmenize yardımcı olmak istedim.

Önce Nobel Ödülü almış yazarlara bakalım. Ödülleri önemsemesek bile bu sayede Türkçeye çevriliyor kitaplar, biz de ulaşabiliyoruz.

• 2000 yılının Nobel Edebiyat Ödülü sahibi Gao Xingjian’ın Ruh Dağı, Doğan Kitap’tan çıkmıştı. Komünist Parti’den atılan, Fransa’nın davetini kabul ederek Paris’e yerleşip Fransız vatandaşı olan yazarın bu kitabı Nobel’den önce de birçok ödül almıştı. Çeşitli anlatı üsluplarının kullanıldığı, lirik, mistik yönlerine karşın gerçekçi, gerçek duygulardan kopmamış bir hayal gücünün yazıya döküldüğü bir roman, bir iç yolculuk. Geleneksel Çin ile Modern Çin’i anlamak için de güzel. Ardından aynı yazarın Yalnız Bir Adamın Kitabı adlı romanını okudum. Bunu da çok beğendiğimi söylemeliyim. Çin hakkında genel bilgi edinmek için de yararlı. Kültür Devrimi, faşizm, Çin’de şiddetin anlamı, uygulaması ve kapsamı da romana dahil.

Ruh Dağı, Gao Xingjian, Doğan Kitap, 2003. 550 sayfa.

Yalnız Bir Adamın Kitabı, Gao Xingjian, Doğan Kitap, 2003. 429 sayfa.

• 2012’de Nobel kazanan Mo Yan ise en sık yasaklanan yazarlardan biri olmasına rağmen Çin’de yaşamaya devam ediyor. Okuduğum ilk romanı olan Kızıl Darı Tarlaları Çince aslından çevrilmiş. Erdem Kurtuldu harika bir çeviri yapmış. Can Yayınları’ndan okuduğum Mo Yan’ların hepsi onun çevirisi. İnanılmaz bir emek. Kızıl Darı Tarlaları’nın başındaki yazarın önsözü de çok aydınlatıcı. Mo Yan, benim için Tolstoy gibi: Okumaktan hiç bıkmayacağım bir yazar. Korkutucu olabilecek hacimler, su gibi akıp gidiyor. Bitmesin istiyorsunuz. Okuduğum eserleri şunlar:

Kızıl Darı Tarlaları, Mo Yan, Can Yayınları, 2013. 528 sayfa.

Saydam Turp, Mo Yan, Can Yayınları, 2017. 269 sayfa. 12 öyküden oluşuyor.

İçki Cumhuriyeti, Mo Yan, Can Yayınları, 2020. 486 sayfa.

İri Memeler Geniş Kalçalar, Mo Yan, Can Yayınları, 2014. 1038 sayfa.

Yaşam ve Ölüm Yorgunu, Mo Yan, Can Yayınları, 2015. 933 sayfa.

Değişim, Mo Yan, Can Yayınları, 2016. 94 sayfalık bir uzun öykü.

Elveda Cariyem, Mo Yan, Kırmızı Kedi Yayınları, 2025. Çince aslından Giray Fidan çevirmiş. Bu, Mo Yan’ın 2024’te basılan bir oyunu. 78 sayfa.