2018, sanat akademisine giriş sınavından bir görünüm.
Gaokao, Çinli öğrencilerin üniversiteye girmek için 18 yaşında girdikleri sınavdır. Toplam iki gün boyunca 9 saat süren ve öğrencilerin Mandarin, İngilizce, matematik ve bilim ya da sanat hakkındaki bilgilerini test eden bir dizi yazılı sınavdır. Gaokao puanınız üniversiteye girip giremeyeceğinizi, hangisine gireceğinizi ve hangi dersi alabileceğinizi belirleyen tek şeydir. Girdiğiniz üniversite, mezun olduğunuzda size ne tür bir iş teklif edileceğini ve dolayısıyla alacağınız maaşı ve sahip olabileceğiniz yaşam tarzını belirler. Hatta dolaylı olarak evlilik şansınızı da etkiler. Gaokao’nuzda yetersiz kalırsanız, evlenecek eş bulma şansınız ciddi şekilde azalırmış. Bu kadar belirleyici olduğu için kopya girişimleri yaygınmış ve her yıl bazı öğrenciler bu sınavlara girmeleri için profesyonel sınav katılımcılarına ödeme yapıyormuş.
Her yıl 9 milyondan fazla öğrenci bu sınava giriyor; 7 milyondan azı üniversiteye gidiyor ve sadece birkaç bini en prestijli üniversitelerde en çok rağbet gören yerlere girmeye hak kazanıyor. 1952’den beri bu sınav var. Ancak binlerce yıl öncesine dayanan Çin’in belirleyici sınav geleneğinin bir parçası. Çin kültüründe sınav büyük öneme sahip.
Okullar öğretmenlere, öğretmenler velilere, veliler çocuklara baskı yapıyor. (Daha önce dragon/kaplan anne’den bahsetmiştik.) Çünkü okulların itibarının devam etmesi, ayrıcalık ve okul seçimi ücretlerini alabilmesi öğrencilerin notlarına bağlıdır. Okullar yalnızca kendi bölgelerinden öğrenci kabul edebilir. Bölge dışından gelen öğrencilerden okul seçimi ücreti alınır.
Şangay bir istisnadır. Bu şehir Çin’in geri kalanından farklıdır. Çok eskiden beri çok daha fazla kaynağa sahiptir, iyi okulları vardır, GSYİH çok yüksektir ve uluslararası bir şehirdir. İş adamlarının ya da profesörlerin çocuklarının Şangay’daki okullara kabulü olabilir. En az 6 ay boyunca istikrarlı bir iş, barınma ve sosyal güvenlik ödemesi gösterebilenlere oturma izni verilir. Oturma iznine sahip göçmen işçilerin çocuklar, devlet okullarında veya kayıtlı özel okullarda ilk öğretime devam edebilirler. Bununla birlikte, yerel bir hukuo’su olmayan hiç kimsenin, oturma izni olsun olmasın, Şangay’daki lise giriş sınavına girmesine izin verilmez. Liseye giriş sınavlarına girmek için gençler memleketlerine geri dönmek zorundadırlar. Bu yüzden orta okulun son yılında memleketlerine geri giderler.
Şangay’ın 2009 ve 2012’deki muhteşem PISA sınavının sonuçları ile dünyayı büyülemesinden sonra Şangay okulları iyice gözde oldu. 2012 yılında Şangay matematikte OECD ortalamasının 119 puan üstünde netice alınca Çinli öğretmenlerin matematiği nasıl öğrettiğine dair pek çok araştırma başlatıldı.
Araştırmalar ayrıca özel göçmen okullarının devlet okullarından daha kötü eğitim kalitesine sahip olduğunu göstermiş.
Dahiler Ülkesi, Lucy Crehan, Epsilon Yayınevi, 2022. Sayfa 188, 189, 196, 198, 204.
Leave A Reply