Çin’de İnançlar 34 Budizm 7

• Halk arasında Lama Dini olarak adlandırılan Tibet Budizmi, tarihte Hindistan’daki ve Çin’deki Budizm inancının yöredeki eski dini inançlarla kaynaşmasıyla oluşan ve Tibet’in yöresel özelliğinin ağır bastığı, Budizm’in bir koludur. Tibet Budizmi’ne ait tapınaklar, genelde Han etnik grubunun saraylarına benzer; salonları yüksek ve derindir, renkli perdelerle doludur. Tibet Özerk Bölgesi’nde günümüzde Tibet Budizmi’ne ait 1700’den fazla dini mekanda yaklaşık 46.000 din adamı yaşar (1).

• Inner-Light School: C’han Tsung. Herkesin içinde Aydınlanma potansiyeli vardır. Fakat pek çok kişi bunun farkında değildir. Bu okul Budizm ile Konfüçyüs inancının çekişmesi savaşında doğmuştur. Bu akım Çin Budizmi’nde çok önemli bir yer tutmamıştır ama Japonya ve Doğu Asya’da Zen Budizm olarak sonuçlanmıştır. Beş Hanedan ve Sung Hanedanı dönemlerinde manzara ressamlarını etkilemiştir.
• Taoizm’in ve Budizm’in etkili olduğu dönemlerde sanat geleneksel kısıtlarından kurtuluyor, daha serbest ve yenilikçi oluyordu.
• Budha, Konfüçyüs ve Lao-Tzu tanrısız kimselerdi. Bugün hepsi birer ilah sayılıyor ve onlara tapılıyor.

Sembolleri hayvanlar olan Budist takvim MÖ 543 yılında başlatılıyor. Budha, hayvanları yanına çağırmış, hayvanların Buda’nın yanına geliş sırasına göre takvime adları konmuş, diye inanılıyor.
Çin takviminin ilk ayı 21 Ocak ile 19 Şubat arasındaki ilk dolunayda başlıyor (2).
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu, Chengdu, Qingyang Taoist Manastır, 2017.

• Asya’da İslam’ın yayılması ile Budacılık’ta da Adi Budha gibi tektanrıcılık yönünde eğilimler doğuyor. Mantra, kutsal hece tekrarı da yapılıyor. Om mani padme hum, Tibet’teki en yaygın mantradır. Tüm Tibetlilerin dilindeki bu mantraya dua değirmenlerinde, dua bayraklarında, taş oymalarda, neredeyse her yerde rastlanıyor.
• Dharma Çakra / Oluş Çarkı denen çarkta öğretici resimler vardır. Altı varlık alemi temsil edilir: Hayvanlar alemi, insanlar alemi, cennetteki tanrılar alemi, cehennemde cezalarını çeken ruhlar alemi, kavgacı iblisler, anti-tanrılar ya da Titanlar alemi ile aç hortlakların ve onlardan beklentisi olanların alemi. Tüm alemlerin ortasında da Budha bulunur. Çarkın merkezinde üç sembolik hayvan vardır: domuz, horoz ve yılan. Çarkın dönmesini sürdüren güçler bunlardır: bilgisizlik, arzu ve kötülük. Çarkın etrafındaki çerçeve, insan bilincinin sınırlarını temsil eder (3).
• Zamanla mantralara bazı İslami deyişler de karışmıştır. Göçler sonucunda Batı da Budizm ile tanışmış, uzlaşmacı tutumu ve şiddet karşıtı söylemi ile Budacılık bugün dünyada en çok takipçisi olan inançlardan biri olmuştur. Bugünkü on dördüncü Dalai Lama’nın Çin’in baskısıyla 1959 yılında Tibet’ten sürgüne gidişi ile ABD’nin de yardımıyla Budizm, gündemdeki konulardan biri olmuştur.

• Çin’de günümüzde 200.000 Budist rahip ve 20.000 Budizm’e ait tapınak bulunuyor (4).

• “Üç öğreti aynı yönde akıp tek öğreti olur”, Çin’de eski bir deyiştir. Söz konusu üç öğreti, Taoizm, Konfüçyüs öğretisi ve Budizm’dir. Bu inançlar, Çin’de çağlar boyunca yavaş yavaş iç içe geçmişlerdir (5).

Yararlanılan Kaynaklar

• Çin Ansiklopedisi, Çin Uluslararası Radyosu, Kırmızı Kedi Yayınevi, 2015. Sayfa 165.
• Çin İmparatorluğu, Philip Steele, İş Bankası Kültür Yayınları, 2012. Sayfa 60.
• Mitolojinin Gücü, Joseph Campbell, MediaCat Kitapları, 2015. Sayfa 210.
• Çin Ansiklopedisi, sayfa 81.
• Çin İmparatorluğu, sayfa 12.