Edebiyata Dair 1

Güneşin Dört Evresi, John Latham (1921 Zambiya-2006 Birleşik Krallık), 1963.
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu, Venedik Bienali, 2017.

• Biyografi ve mektup türlerini yalnızca edebiyata ışık tutmak, ünlü kişilere aşina olmak için değil, kendi yaratıcı güçlerimizi tazelemek ve uygulamak için de okuruz.
• Yazınsal çalışmalarda ana türler lirik şiir, denemeler ve kurmacadır. Kurmacanın içinde tarihten ya da olgudan çok, yazarın düş gücünden çıkan her tür anlatısal metin vardır: Mesel, fabl, masal, epik şiir, drama, kısa hikayeler ve romanlar gibi alt türler. Romanlar da biçim, teknik ve amaca göre sınıflandırılmak istenir. Ama bazı uzmanlar roman türlerini sınıflama çabalarını mantıksız bulur, çünkü bunu yapmak için kullanılması gereken ayrımlar arasında çok fazla çakışma vardır. Bu ayrımlar da her yeni romancı kuşağıyla birlikte değişmeye devam eder. Ama “ucuz” denilen şablon kurmacaya karşı ciddi, “edebi” kurmaca konumlandırması yapılır.
• Dostu Bocaccio gibi Petrarch da kitap aşığıymış. Petrarch kitap düşkünlerinin tanrısı, bir koleksiyoner ve dahiymiş. Kurtardığı elyazmalarının kopyalarını çıkarır ve yeni kopyalar da alırmış. Başı bir kitabın üzerindeyken ölmüş.
• Felsefeci Walter Benjamin’e göre roman modern dönemin başında yükselişe geçmiştir. Modern dönemin sonu da hikaye anlatmanın düşüşü ile gelecektir.

  Benjamin, sözlü yerine yazılı iletişime öncelik vermemizin olumlu bir gelişme olmadığını öne sürer. Bu öncelik insan topluluğunun dokusunun zayıflatılmasını temsil eder. Benjamin’e göre hikaye anlatma, doğuştan ve fazlasıyla toplumsal bir durumdur. Oysa hikayeyi yazan yazar da okuyan da yalnız bireylerdir. Bir hikaye dinleyen insan hikaye anlatıcısıyla beraberdir. Deneyimleri aktarma yeteneğinin kaybolmaması için sözlü iletişim önemlidir.

Yararlanılan Kaynak

Bizi “Biz” Yapan Hikayeler, William L. Randall, Ayrıntı Yayınları, 2014.