Etretat 1

Fransa’da, Le Havre’dan yola çıkıp geldiğimiz küçük güzel sahil kasabası Etretat, balıkçılığın çok ötesinde özelliklere sahip. Burası o kadar güzel ve etkileyici ki, Turner, Boudin, Monet gibi pek çok ünlü sanatçı buranın resimlerini yapmış.
Buranın 90 metreyi bulan dev kireçtaşı kayalıkları nefes kesici güzellikte. Kayalardaki çöküntüler ile meydana gelen oluşumlara yerel halk isimler vermiş. Bunların en ünlüsü hortumunu denize sokmuş bir fil şeklini olan Amont Kayalığı, ilk fotoğrafta görülüyor.
Fotoğraflar: Füsun Kavrakoğlu, Kasım 2024.

Etretat, Roma döneminde küçük bir liman kenti. 19. yüzyılın ilk yarısında, deniz banyolarının tedavi edici faydaları anlaşılınca, 1840’tan itibaren Paris ve İngiltere’den gelen zengin tüccarlar, sanatçılar ve gazeteciler burada büyüleyici villalar inşa ederek bölgenin plaj olanaklarından istifade etmeye başlamışlar. İkinci Dünya Savaşı bu güzel villaların çoğunu yıkmış ancak sokak aralarında, yüksek bölgelerde halen bu güzel villalardan görmek mümkün.

Burası aynı zamanda Beyaz Kuş adlı uçaklarıyla ilk kez Atlantik Okyanusu üzerinden Paris’ten New York’a uçmayı deneyen Charles Nungesser ve François Coli adlı pilotları anma noktası.

Kayalıkların üstüne 19. yüzyılda, 1854’te, Neo Gotik tarzda bir şapel yapılmış. Denizcilere ve balıkçılara adandığı için kireçtaşından yapılmış dış cepheye balık başlı mitolojik figürler yerleştirilmiş. Eğik çatısı kayrak taşı ile kaplanmış. 1942 yılında Alman işgali sırasında yıkılınca 1950 yılında restore edilmiş. Bazı özgün özelliklerini kaybeden Notre Dame de la Garde Şapeli’ne 1964 yılında vitraylar takılmış.

19. yüzyılın güzel villalarından çok kalmamış ama günümüzde de çok güzel bir bahçe ziyaretçileri buraya çekiyor. Etretat Bahçeleri (Jardin d’Etretat) gerçekten görülmeye değer.

1903 yılında Claude Monet’nin yakın arkadaşı ünlü aktris Madame Thébault da burada bir ev yaptırıyor. Aldığı rolden esinlenerek buraya Villa Roxalane adını veriyor. Villa’nın etrafında oluşturduğu avangart bahçe Jean-Baptiste-Camille Corot, Monet gibi sanatçılara esin kaynağı oluyor. Bu Belle Époque villası 2015 yılında restore ediliyor. Her yıl Nisan ayında aktristin en sevdiği çiçek olan orkideler, onun anısına bahçeyi süslemeye devam ediyor.

Günümüzde ise burası neo-fütüristik bir bahçe.

2014 yılında peyzaj mimarı Alexandre Grivko, bu bahçenin satılık ilanını görünce burayı yeniden canlandırmak ve buradan bir deneysel sanat laboratuvarı bahçesi oluşturmaya karar veriyor. İki yıl içinde 50 yıllık bir bahçe ortaya çıkarmayı başarıyor. Esin kaynağı Versay bahçelerinin mimarı André Le Notre.

Ana ilham kaynağı Normandiya kıyıları olan bahçe, yedi bölümden oluşuyor: Jardin Avatar, Jardin Impressions, Jardin Emotions, Jardin d’Aval, Jardin Zen, Jardin La Manche ve Jardin d’Amont.

Yaz mevsimi, Gevorg Tadevosyan, 2019.
Kavramsal, lirik ve metafizik yönü ağır basan eserler veren 1985 doğumlu Ermeni sanatçı, eserlerinde insanın eşzamanlı çelişen duygularını ve insan tabiatının karmaşıklığını irdeliyor. İzlenimci Bahçe’de yer alan bronz ve demirden yaptığı bu heykelinde ise alegori ile gerçekçilik arasındaki bağlantı ve gerilime odaklanırken, hayatın ritmi değişen döngüsünü ters yönde hareket eden figürlerle betimlemiş.
Çemberin arasından Amont Kayalığı da görülüyor.

Jardin Avatar, bahçenin gerçeklikten gerçeküstüne geçiş bölümü. Burada ağaçlar kendi müziğini yapıyor. Bu masal dünyasında herkesin kendi Avatar’ını (kendisinin daha gelişmiş, mükemmelleşmiş halini) bulması bekleniyor. İzlenimci Bahçe, okyanus, yalçın kayalar ve İngiliz Kanalı’nın med-cezir manzaralı ve Etretat Bahçesinin kalbi. Bu bölüm, Jean-Baptiste Camille Corot, Eugéne Delacroix, Edouard Manet, Claude Monet ve Vasily Polenov gibi ünlü sanatçıların manzarayı tuvallerine aktardıkları yer.