Faşizm / Diktatörlük 34

“Gözlüğünü çıkarıp bir beze sardı. Duyduklarına göre Nijerya askerleri entelektüel görünenlerden hoşlanmıyordu.” (Size Kamboçya’da olanları hatırlattı mı?)

Yükselen Güneşin Ülkesinde, Chimamanda Ngozi Adichie, Doğan Kitap, 2022. Sayfa 512.

 

Şarkiyatçılık, faşist, emperyalist ve kolonyalist bir perspektife dayanır.

Uwe Timm’in Morenga Romanı Örneğinde Alman Edebiyatında Postkolonyalizm, Zennube Şahin Yılmaz, Akçağ Yayınları, 2017. Sayfa 57.

Küreselleşmenin sonuçlarından biri istikrarsız, popülist siyaset ve sağa kayıştır.

Postkolonyalizm, Robert J. C. Young, İletişim Yayınları, 2024. Sayfa 153.

Tarihin en eski faşist projelerinden, dinci ırkçı ve açıkça soykırımcı Hindutva faşizmi, 2014’ten bu yana Hindistan’ı yönetiyor. Nisan 2024 seçimlerinde BJP, mecliste çoğunluğu sağlayamadı ama oluşturduğu ittifak sayesinde hükümeti yine Modi kuracak. Seçimlerin baskısı altında, milyonlarca Müslüman seçmeni dışlayarak, sandığa gitmelerini, gidebilenlerin oy vermesini şiddet yoluyla engelleyerek, BJP’nin sokak zorbalarının, yandaş polisin muhalif politikacılara yönelik şiddetini medya hiç duymadı. Modi ve BJP, 2014’ten bu yana devlet kurumlarını adım adım ele geçirdi. Seçim Kurulu da bu partinin denetimi altında.

Hindistan Seçimleri ve Umut, Ergin Yıldızoğlu, Cumhuriyet, 13 Haziran 2024.

İkinci Dünya Savaşı sonrası Avrupa demokrasisinin tartışmasız koşulu olan “Faşistlerle işbirliği yapılmaz” ilkesi terk edildi. Çoğu AB ülkesindeki siyasal ayrışma artık geleneksel sağ ile neo-faşist sağ arasında. Benzer bir siyaset Küresel Güney’in büyük bölümünde de yükselişte. (Küresel Güney, başka bir yazının konusu olacak.)

Çin’deki rejimi, çağdaş faşizmin bir çeşidi olarak tanımlayanlar var: Kapitalist bir ekonomi, meşruiyeti etnik gelenek ve ulusal miras çerçevesine alınmış otoriter bir devlet tarafından kontrol edilip düzenleniyor. Ekonomik dürtülerin milliyetçi projeler için kullanılması faşizm tanımına karşılık geliyor ve benzer siyasi dinamikler Hindistan, Rusya, Türkiye ve başka ülkelerde de görülüyor. Çin’e olumlu bakan solcular, sermayenin hakim olduğu Amerikan ve Avrupa sistemlerinin aksine, sermayeyi kendine tabi kıldığı için Çin’i övüyor.

Pan-Asyacılar, Batı bireyciliğinin sağladığı özgürlük, sonuçta düzeni bozup, toplumun parçalanmasına sebep olduğu için özgürlüğü korumak adına onu kolektif bir kuruma yönlendirmek gerektiğini düşünürler.

İnsanlar, özgürleştirici siyasetten umudunu kestiği için neo-faşizmin siyaset içindeki yeri genişliyor.

Avrupa’da Neo-faşizm Hayaleti Dolaşıyor, Slavoj Zizek, Oksijen, 21-27 Haziran 2024.