Keltler 4

Kelt Sanatı

MÖ 400’ler – İlk La Téne üslubu ya da Ağır Üslup

MÖ 300’ler Waldalgesheim Üslubu (en çarpıcı objeler Rheinland bölgesinde bulunmuştur),

MÖ 200’ler Plastik Üslup (Macar Kılıçları Üslubu, Cheshire Üslubu, Disney Üslubu) (çizgi roman karakterlerini andıran masklar)

MÖ 100’ler Son La Téne Üslubu: Oppidum’lar Sanatı, Yeni Ağır Üslup, Istro-Pontik Üslup.

La Téne Sanatı, küçük objelere uygulanan bir sanattır: süs eşyaları, silahlar, kap-kacak, madeni para gibi. Bu sanatta ender olarak taş heykel yapılmıştır.

Bu kil sürahi, MÖ 2.-1. yüzyıla tarihlenen bir Kelt-İber ürünü.
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu, Ulusal Arkeoloji Müzesi, Madrid, 2026.

La Tène kültürü gelişimini ve büyümesini geç Demir Çağı boyunca, MÖ 450’den, MÖ 1. yüzyıldaki Roma fetihlerine kadar, Fransa, İsviçre, Avusturya, Almanya, Çekya, Slovakya ve Macaristan’da sürdürmüştür. La Tène kültürü olarak tanımlanmış bazı kültürler, MÖ 5. yüzyıldan sonra Keltler ve Galyalılar olarak tanımlanmışlardır. Galyalılar, günümüzde genel olarak Fransa, Belçika, İsviçre ve İtalya’nın kuzey bölgelerini içeren Galya olarak tanımlanan bölgede Demir Çağından Roma Cumhuriyeti dönemine kadar yaşayan Kelt kökenli bir halktır. Arkeolojik olarak La Tène kültürüne bağlıdırlar.

Kıta Keltleri’nin ilk para basması MÖ 4. yüzyıl sonunda olmuş, 3. yüzyılın başına doğru Keltler’de para kullanımı yaygınlaşmıştır. Para basma, Britanya’ya ancak MÖ 1. yüzyıldaki Belçika göçleriyle girebilmiştir. İrlanda, madeni para kullanımının hiç bilinmediği tek Kelt ülkesidir. Değiş-tokuş uygulamasının yerine Keltler’de madeni para kullanılmasıyla ticaret kısmen kolaylaşmış; para basma gücünü elinde tutmak prestij olduğu kadar bir kar kaynağı da olmuştu. Para basmak ekonomik durum kadar siyasal olayları da yansıtır. Makedonya paralarını taklit etmişlerdir. Altın para dışında Roma fethiyle kesilmeyen ve büyük olasılıkla Augustus döneminde (MÖ 27- MS 14) de bitmeyen Galya para basımı faaliyetlerinin son döneminde kil kalıplara dökülerek ya da akıtılarak elde edilen tunç paralar olmuştur. Tedavüle çıkarılan bu küçük Galya paraları, Kelt paraları içinde en uzun ömürlü olanlardır.

Yararlanılan Kaynak

Keltler, Venceslas Kruta, Dost Kitabevi Yayınları, 2009.