Küçük fıçı biçimli cam ayaklı bardak, Galya-Roma bölgelerinde 2. yüzyıldan beri yaygın biçimde bilinmekteydi. Plinius‘a göre cam bir rastlantı sonucu bulunur. Plinius, Doğal Tarih adlı eserinde milattan yaklaşık altı asır önce üç Mısırlı denizcinin sahilde kazanlarını kaynatmak için yaktıkları ateşle iki natron (doğal sodyum karbonat) bloğu sahildeki beyaz kumla birleşince cam ortaya çıkar, diye yazar. Jul Sezar zamanında (MÖ 100-44) cam işleme oldukça ileri bir aşamaya gelmiş, birinci yüzyıldan itibaren de her renk ve biçimde içine bir şeyler konan cam kap üretimi yaygınlaşmış, üfleme yöntemi ile üretim hem artmış hem de ucuzlamıştı.
Galyalılar camı birinci yüzyıldan beri bilmekteydiler ama bir şey içmek için daha çok üstü işlemeli seramik kupaları tercih etmişlerdi.
Bardakta cam kullanımı ancak 12. yüzyıl sonrasında yaygınlaştı; zenginler için narin, kırılgan ve saplı bardaklar üretildi.
14. yüzyılda içki bardakları yüksek, ince uzun ayaklı ve geniş tabanlı bardaklardı. Bu görünüm varlığını 18. yüzyıla kadar sürdürdükten sonra kaybolur.
15. yüzyılda masada kullanılan bardaklar ayaksız ya tamamen silindirik ya da hafif konik tipte bardaklardır.
16. yüzyıl farklı biçimlerdeki bardaklara tanıklık eder. Konik kesim ve konik ayaklı bardaklar, İtalyan etkisiyle kalıptan çıkma ya da emaye süslerle bezeli türler o çağda görülür. Zanaatkarlar altın gibi değerli madenleri de kullanmaya başlar.
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu
İçki bardaklarını sergileme adeti, 18. yüzyılda bir Bohemya modasının etkisiyle ortaya çıkar. Fransız masalarında içine çok az şey alabilecek narin bardaklardan daha büyük ve gösterişli başka bardaklar görülür. Bunların yanı sıra üzerlerinde farklı kadehlerin sergilendiği servis masaları ortaya çıkmaya başlar.
Fransa’da cam şişe 15. yüzyıldan sonra kullanıma girer. Bu narin güzellik Fransa’ya bir İtalyan modası olarak gelir; Rönesans döneminde cam şişe önceleri hasır bir sepete sarılı olarak masaları süsler. Daha kalın cam şişe üretimi 17. yüzyılda görülmeye başlar. 1723 yılına gelindiğinde Bordeaux’da büyük bir cam endüstrisi gelişmiştir ve şarap şişelenmeye başlamıştır. Soğan biçimli ilk şişeler zamanla incelip günümüzde artık klasik bir nitelik kazanmış omuzsuz Bourgogne şişesine dönüşecektir. Fransa’da şarap bölgelerinin kendilerine özgü şişeler yarattıklarını görmek için 19. yüzyıl başlarını beklemek gerekir.
Şarabın Tarihi, Jean-François Gautier, Dost Kitabevi Yayınları, 2005. Sayfa 90-92.
Leave A Reply