1389 BİRİNCİ KOSOVA SAVAŞI’NIN ARTÇILARI
- Osmanlılar, 1389 yılında Gazi Mestan Ovası’nda (Priştine) yapılan I. Kosova Savaşı’nda zafer kazandı. Sırp Prensi Stefan Lazar Hrebeljanović bu savaşta yaşamını kaybetti. Sultan I. Murat da 28 Haziran’da, savaş bittikten sonra, savaş meydanında gezerken yaralı bir Sırp askeri, Miloş Obiliç tarafından hançerlenerek öldürüldü.
Bakalım bunlar ne sonuç doğurdu?
- Sırplar 28 Haziran gününü 1889’dan itibaren milli bayram olarak kutlamaya başladılar: Vidovdan Bayramı günümüzde de kutlanmaya devam ediyor.
- Sırp-Hırvat-Sloven Birleşik Krallığı tacını 1921’de giyen Alexandr da I. Murat’ın öldürülüşünün yıldönümünü taç giyme tören günü için uygun bulmuştu.
- Slobodan Miloseviç, 28 Haziran 1989’da Gazi Mestan Ovası’nda yaptığı ünlü mitinginde Sırplara hitaben “kimse sizi bir daha yenemeyecek” diyerek, yer ve zaman olarak 1389 yenilgisini kullanmıştı. Böylece Miloseviç, önce Bosna’yı sonra Kosova’yı kana bulayan süreci, I. Kosova Savaşı’nın 600. yıldönümünde dini bir ayin eşliğinde Gazi Mestan Ovası’nda başlatmıştı. Ovaya bakan tepenin üzerine dikilen anıta da Cennette olduğu düşünülen Prens Lazar’ın sözleri işlenmişti:
“Her kim ki Sırp ve Sırp kökenlidir
Ve Kosova Ovası’na Türklerle savaşmaya gelmez
Onun ne erkek, ne dişi, zürriyeti olmasın
Onun hasadı olmasın.
1389-1989”
Fotoğrafta arkada görülmekte olan Sultan I. Murad’ın iç organlarının gömüldüğü türbe zamanla Rumeli’deki Müslüman ahali için kutsal bir ziyaretgah haline gelmiştir. Balkanlar’daki en eski Osmanlı eserlerinden birisi olan Türbe, Meşhed-i Hüdavendigar yani Hüdavendigar’ın Şehitliği olarak adlandırılır. Türbeyi ziyaret eden padişahların halka hediyeler verdiği, yemek dağıttırdığı bilinmektedir. Türbe, selamlık binası kültür ve tanıtım evi ile türbedarın oturduğu ev en son 2010 yılında TİKA tarafından restore edilmiştir.
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu, Kosova, 2018.
- Sırplar, 1991 yılında Slovenya’ya karşı başlattıkları seferberlik için de I. Murat’ın Kosova’da bir Sırp tarafından savaş meydanında öldürüldüğü 28 Haziran’ı seçmişlerdi. Sırp Ortodoks Kilisesi de sonradan Lazar’ı Aziz ilan etmişti. I. Kosova Savaşı’nda savaş meydanında ölen Lazar’ın ruhu, Sırp milliyetçiliğinin canlandırılmasında ve Sırp milli kimliğinin pekiştirilmesinde etkili olmaya devam ediyor.
- Sırp milislerin bir kısmı kendilerine Çar Lazar’ın Muhafızları adını veriyor.
- Mart 2019’da Yeni Zelanda’da camilere saldırı düzenleyenlerin başındaki kişi ve olayın organizatörü olduğu anlaşılan Tarrant’ın İrlanda, İskoçya ve İngiltere köklerine sahip olduğu, Avustralya’da doğduğu, Yeni Zelanda’da ikamet ettiği basına yansıdı. Bu kişinin silahının üzerinde, Osmanlı İmparatorluğu’nun 1863’teki Viyana Kuşatması’na atıfla, “1863 Viyana” yazdığı görüldü. Bir şarjörün üzerinde ise Miloş Obiliç isminin yazılı olduğu dikkat çekti. Silahlardan birinde de “Türk Yiyici” ifadesi yer alıyordu.
- Priştine’nin güney doğusunda Sırpların yoğun olduğu Graçaniça’da meydandaki Miloş Obiliç heykeli ile fotoğraf çektirenler hiç eksik olmuyormuş.
- Bu yenilginin travmasının ve nefret duygusunun 630 yıldır atlatılamadığı görülünce, hiç atlatılamayacağı anlaşılıyor.
Yararlanılan Kaynaklar
Balkanlar ve Osmanlı Devleti, Sacit Kutlu, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, 2007.
Milliyetçiliğin Provokasyonu, Tanıl Bora, Birikim Yayınları, 1995.
Osmanlıda Sırp İsyanları, Selim Aslantaş, Kitap Yayınevi, 2007.
Balkanlar, Mustafa Balbay, Cumhuriyet Kitapları, 2006.
Balkanlar, Cüneyt Akalın, Cumhuriyet, 23 – 24 Mayıs 2001.
Leave A Reply