Çağdaş Sanata Varış 247|Bilişsel Kapitalizm

Bilginin güç kazanması ile ortaya çıkan duruma bilişsel kapitalizm adını verenler de var.

Rizzo Palas, Büyükada.
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu

• Günümüzde ekonominin tüm sektörlerinde ticari mallar eskiye nazaran daha çok bilgi ve beceri barındırırlar. Bilgi-değerin önemi artarken, emek-değerin önemi azalmaktadır savı olduğu gibi, emek-değerin zaten bilgi-değeri barındırdığını öne sürenler de vardır.
• Fransız filozof ve ekonomist Yann Moulier-Boutang’ın değerlendirmesine göre, kapitalizmin sömürdüğü yeni sınıf kognitarya (kognitif+proletarya), bilişsel işçilerdir. Kognitarya, zeka ve eğitime sahip, yeni tip bir işçidir.
• Bilişsel ağırlıklı ürünlerin üretiminde, emeğin ölçümü zordur. Çalışma günün her saatine yayılır ve yaşamla eşanlamlı olur.
• Bilişim gibi, yeniliğin en üst noktasında yer alan sektörlerin ekonomideki nispi önemlerinin artışı ile bilişsel çalışanların sayısı da hızla artmaktadır.
• Değer Kanunu, bir metanın değerinin o metanın içerdiği emeğin niceliğine bağlı olduğunu savunur. Değer kanunu, eleştirel ekonomistlere göre, çağdaş kapitalizmde egemen olmaya devam etmektedir.
• Umberto Eco şöyle diyor: “Eskiden İtalya’da olgunluk sınavı, Almanya’da Abitur, Fransa’da bakalorya vardı. Bu sınavlardan sonra, üniversiteye giden seçkinler dışında kimse öğrenmeye mecbur tutulmazdı. Dünya değişmezdi. Bilgilerinizi ölünceye kadar kullanabilirdiniz. İlkel dediğimiz, değişmeyen dünyada, ihtiyarlar iktidar sahibiydi, çünkü bilgi birikimini gençlere aktaran onlardı. 18-20 yaşlarında insanlar öğrenmekten emekli olurdu. Günümüzde bir şirket çalışanı bildiklerini sürekli güncellemek zorunda, yoksa işini kaybeder. Ebedi öğrenciler olmaya mahkum edildik.” “Küreselleşmeyle birlikte herkesin aynı şekilde düşüneceğine ikna olmuştuk. Her açıdan bunun tam tersi bir sonuç ver elimizde: Küreselleşme ortak deneyimin parçalanmasına katkıda bulunuyor.”