İlk Sikh tapınağı Guru Nanak tarafından şimdi Pakistan sınırları içinde kalmış olan Kartarpur’da kurulmuş. Sikh dini yapılarına Gurdwara adı verilir. Sikh tapınakları tüm insanlara açıktır: Özsaygı, bağımsızlık ve korkusuzluk önemsenirken kimsenin kimseye, hiçbir sınıfın diğerine, hiçbir inancın başkasına, hiçbir devletin bir diğerine baskı kurması kabul edilemez. Zorlama ve zalimliğe karşı duruş öğütlenir.
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu, Altın Tapınak, Amritsar, 2024.
Halk arasında Altın Tapınak, Tanrı’nın Tapınağı olarak da adlandırılan Sri Harmandir Sahib’in arazisi Babür İmparatoru Ekber Şah tarafından Üçüncü Sikh Gurusunun kızına evlilik hediyesi olarak verilmiş. Daha sonra Dördüncü Sikh Gurusu olan damat Guru Ram Das Ji, hem tapınağın hem de Amritsar şehrinin planlayıcısıdır; 52 farklı zanaat erbabını kasabaya yerleştirmiştir. Yaklaşık olarak 150x150m ve derinliği 5m olan, Kutsal Göl ya da Abıhayat Gölü adı verilen suni gölün yapımı bittiğinde şehrin adı da Amritsar (Kutsal Göl) olmuştur.
Gölün dört bir yanında on birer basamak vardır. Göle ‘Kutsal Dalış’ bu basamaklardan inerek yapılır. Kadınların suya girdiği yerler ayrıdır. Biz gittiğimizde öğle vaktiydi ve saat 15’e kadar kadınlara ait bölümlerde yer yoktu. Suyu temiz tutmak için en modern teknikler kullanılıyormuş.
Gölün suyu evrensel eşitliğin sembolü sayılıyor: Tapınağı çevreleyen su, tüm sosyal eşitsizlikleri, kastları, sınıf farklılıklarını siliyor; suya dalış, zihinlerdeki kötü düşünceleri temizlerken, fakirler ve alt kasttan olanlar kendilerine güven tazeliyorlar. Ego, gurur, kıskançlık ve önyargının kapının dışında kalması isteniyor. Sri Harmandir Sahib gece geç saatlere kadar açık oluyor.
Sri Harmandir Sahib gölün ortasında, kare tabanlı, dört yöne açılan kapıları var, üç katlı, altıgen çatılı, Hindu ve İslam mimarisi özelliklerini kendisinde toplamış bir yapı. Dört yöne açılan dört kapı ile herhangi bir yöne öncelik vermediklerini, doğuyu batıya tercih etmediklerini ya da kuzeyden kaçınıp güneyi tercih etmediklerini vurgulamak istemişler. Aynı şekilde tapınakta hiç kimse de öne çıkarılmamış.
Gölün ortasındaki yapıya tek bir köprü ile ulaşılıyor: Hangi yönden gelinirse gelinsin, Yaradan’a ulaşmanın tek bir yolu olduğunu göstermek için.
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu, Amritsar, 2024.
Tapınakta, durmaksızın Guru Granth Sahib adı verilen kutsal kitapları okunuyor. Sikh’lerin kutsal kitabında başka kutsal kitaplara referanslar var. Bunun da benzeri yok. Dualar tüm insanlığın iyiliği için yapılıyor. Sikh tapınağı, ibadet için herkese açık.
Yararlanılan Kaynaklar
Sri Harmandir Sahib, Dr. Roop Singh, 2017.
World Religions, John Bowker, Dorling Kindersley, 1997.
Leave A Reply