Geta, tabanında genelde iki kalın çıkıntı bulunan ahşap Japon sandaleti/takunyasıdır.
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu, Ayşe Furtun Koleksiyonu.
*Japon sözcüğünün Japoncadaki söylenişi Nippon’dur (1).
*“Bükülmek kırılmaktan iyidir.” (2).
*Enso, Zen çemberi, kusursuz olmayanın güzelliği, geçiciliğin güzelliği, ya da kusurun güzelliği anlamlarına gelen bir Japon görüşüdür. Zen öğretisinde çember anlamına gelen Enso, aydınlanma ve sonsuzluk çemberidir. Kapalı enso’ların döngüsü daimidir (3).
*Öznelerarasılık veya kişilerarasılık gibi Batılı kategoriler Uzak Doğu düşüncesine yabancıdır. Diyalog da Batılı bir kavramdır. Kültürlerarasılık için Uzak Doğu’da bir niteleme veya çeviri bile yoktur. Uzak Doğu düşüncesi töze değil ilişkiye yönelir. Buna göre dünya ‘varlık’tan çok ağdır. Uzak Doğu ağ biçimli düşünür.
Çince, Japonca ve Korece kültür kelimesi (Çince ven-hua, Japonca bun-ka, Korece mum-va) bu Avrupai kavramın tercümesidir. Avrupai kültür kavramı, 19. yüzyıl sonu muhtemelen Japonlarca benimsenip çevrilmiş, çevirirken Japonlar Çin kaynaklarına atıfta bulunmuşlardır. Çince ilk işaret olan ven örnek, çizgi, işaret, yazı veya yazın demektir. İkinci işaret olan hua ise hareket, değişim veya dönüşümdür (4).
*Yutori, bilinçli olarak, isteyerek yavaşlayarak etrafımızdaki dünyayı incelemek/gözlemek; acele etmeden, baskı hissetmeden, bilinçli olarak, hissederek nefes almak; zihnimiz için alan yaratmak; hayatın ve dünyanın güzelliklerinin farkına varmak demektir (5).
*Ukeireru, hayatın önümüze attığı durumlar karşısında duraksamayı, durumu kabul etmeyi öğrenmeyi vurgulayan bir kavramdır. Bir durumu değiştirmeye çalışmadan olduğu gibi kabul etmeyi; gerçeği kabul etmeyi önerir. Esenliği kişisel mutluluk şeklinde anlayanların tersine ailemiz, arkadaşlarımız, toplum ve doğa ile olan ilişkilerimize bağlı olduğuna dikkat çekerken, mutluluğumuzun diğerlerinin mutluluğuna bağlı olduğunu vurgular.
*Japonya’da tembelliği yenmenin altı yolu vardır:
İkigai: Hayattaki amacını tespit edip, kendini en çok nasıl motive ettiğini keşfet.
Kaizen: Her gün küçük mesafeler kat et, büyük değişimler yerine her gün küçük değişimler yap.
Pomodoro Tekniği: 25 dakika kesintisiz ve hiç dağılmadan çalış, 5 dakika ara ver. Bu düzeni tekrarla. Kısa zamanda en çok böyle öğrenebilirsin/ iş bitirebilirsin/ en verimli olabilirsin.
Harahachibu: %80 doyduğunda yemeyi bırak. Enerjini en çok böyle yükseltebilirsin.
Shoshin: en iyi netice için işe, sanki ilk defa yapıyormuşsun gibi ilk günkü hevesle başla.
Wabisabi: stres yerine kusuru kabullen. Yapmak, mükemmeli beklemekten yeğdir (6).
Yararlanılan Kaynaklar
(1) İmparator Tanrıyken, Julie Otsuka, Domingo, 2025. Sayfa 163.
(2) A.g.e., sayfa 87.
(3) Ayın Öteki Yüzü, Claude Lévi-Strauss, Everest Yayınları, 2018. Sayfa 80, 81.
(4) Hiper-Kültürellik, Byung-Chul Han, Ketebe Yayınları, 2024. Sayfa 60.
(5) https://www.instagram.com/reel/DDruUF8hVOd/?igsh=dnE5bXZleGEwczA0
(6) https://www.instagram.com/reel/C_9vVsGi_EM/?igsh=MWs1aThnajNycXN6YQ==
Leave A Reply