Otranto

1480 yılında tüm İtalya, Osmanlı donanmasının 120 gemi ile, İtalya’nın topuk kısmında yer alan ve Fatih Sultan Mehmet‘in ele geçirdiği Balkan topraklarının Adriyatik kıyısından yalnızca 50 mil ötede bulunan liman şehri Otranto’ya gerçekleştirdiği sürpriz bir saldırıyla şoke oldu. Kısa süren kuşatmanın ardından (Avrupa kaynaklarına göre) 20.000 Türk şehri işgal etti; burada yaşayan 12.000 kişiyi katletti ve 5.000 kadın ve çocuğu köle olmak üzere gönderdi. Osmanlı komutanı Gedik Ahmet Paşa, kentin piskoposunun ve ordu komutanının, geriye kalan insanların gözü önünde ikiye bölünmesini emretmişti. Bunun, İtalya Yarımadası‘nda gerçekleştirilecek daha geniş bir işgalin başlangıcı olduğu ortadaydı. Kral Ferrante, Otranto’nun geri alınması için Napoli‘den birlikler gönderdi ve bu birlikler Mayıs 1481’de şehrin etrafını sardı. Sonrasında ise, Osmanlı işgali aynen başladığı gibi birdenbire sona erdi. Gedik Ahmet Paşa, İstanbul’dan Fatih Sultan Mehmet‘in 49 yaşındayken beklenmedik şekilde vefat ettiği haberini almıştı. Fatih’in biyografisini yazan Colin Heywood’a göre, Mehmet’in, muhtemelen en büyük oğlu Bayezid’in emriyle zehirlendiğine dair sağlam kanıtlar mevcuttu. İtalya, mucize eseri kurtulmuştu.Borgialar, Paul Strathern, Kronik Kitap, 2025. Sayfa 101.

Otranto’da şehitleri için koydukları tabela.
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu, 2025.

Osmanlı donanması 1480 yılının Temmuz ayında Avlonya’dan (Arnavutluk) hareket etti; 28 Temmuz’da Apulia’ya çıkıldı. Osmanlı kaynaklarında Rayke Beyi olarak tanıtılan Napoli Kralı I. Ferdinand’a bağlı olan Otranto ele geçirildi (11 Ağustos). Bu sırada Otranto’yu idare eden Ferdinand’ın oğlu Calabria Dükü Alfonso şehirde değildi. Tursun Bey’e göre İstanbul surlarına benzeyen Pulya surlarını aşmak için Osmanlı kuvvetleri bir müddet savaşmış, topların yardımıyla hisarı zaptetmişti. Şehre savaşarak girildiğinden karşı koyan ileri gelenlerden bir kısmı idam edildi, bir kısmı da esir alındı. Ölenlerin sayısının abartılması tamamen kilise propagandasının bir sonucudur. Şehirde kontrol sağlandıktan sonra çatışmalar sırasında harap olan şehrin surları onarıldı. Osmanlı kuvvetleri burayı bir askerî üs haline getirip etrafa seferler düzenledi ve bazı yerleri aldı. Lecce, Brindisi ve Taranto’ya akınlar yapıldı. Napoli Kralı oğlunu 20.000 kişilik bir kuvvetle gönderdiyse de bunlar Osmanlı akıncıları karşısında başarılı olamadı.

Gedik Ahmet Paşa, ertesi yıl için Avlonya’dan asker toplayıp donanma desteği alarak İtalya seferini devam ettirmek istiyordu. Baharda İtalya’nın yukarısına yapılacak seferi organize etmek amacıyla Avlonya’ya geri döndü. Daha büyük bir güçle geri geleceğini bildirip kimsenin yerini terk etmemesini emretti. Hayreddin Bey kumandasındaki 8000 askeri burada bıraktı. Ancak Avlonya’da iken Fatih Sultan Mehmet’in ölüm haberi geldi. Bayezid’in tahta çıkmasının ardından Gedik Ahmet Paşa tebrik için İstanbul’a geldi ve bir daha Otranto’ya dönemedi. Otranto’daki askerlerin direnişi sürdüyse de çekilen yiyecek sıkıntısına su kıtlığı da eklenince teslim oldular. Otranto, Osmanlı birliklerinin burayı boşaltması üzerine elden çıktı (10 Eylül 1481). İbn Kemal ve Angiolello’ya göre esir alınan Osmanlı askerleri daha sonra Napoli kralının ordusuna katıldı.

Otranto Seferi maddesi, TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 2019 yılında Ankara’da basılan (gözden geçirilmiş 3. basım) EK-2. cildinde, 382-384 numaralı sayfalarda yer almıştır.

Bir seferin, çeşitli kaynaklar tarafından nasıl farklı değerlendirildiğine bir örnek vermek istedim.