Japonya 66 Japonya ve Batı

Rüzgar Tanrısı Fujin, Daimon Kinoshita, 2017.
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu, Venedik Bienali 2017.

• Batı, Japonya’yı iki aşamalı keşfetmiştir: 16. yüzyılın ortasında, Portekizli tüccarların peşi sıra gelen Cizvitler ile (Cizvitler sonraki yüzyılda kovulmuşlardır) ve üç yüz yıl sonra, ABD’nin giriştiği savaşla.
• Uluslararası sahneye adım attıklarında halkının, kendi değerlerine sarsılmaz bir inançla bağlı olduğu görülmüştü.
• Japonlar birçok şeyi Avrupalıların doğal ve uygun bulduğu tarzın tamamen tersi biçimde yaparlar.
  Japon terziler ipliği deliğe götürmek yerine, deliği ipliğe yaklaştırarak iplik geçirirler; iğne kumaşa değil, kumaş iğneye batırılır.
  Japonlar ata sağdan biner; ahıra atın önce kafasını sokmak yerine geri geri girerler.
  Çömlekçi, tornasını saatin akrebinin yönünde sol ayağıyla çalıştırır; Avrupalı ya da Çinli çömlekçi ise tornayı sağ ayağıyla çalıştırıp diğer yönde döndürür.
  Heredot, erkeklerin evde kalıp, kadınların ticaretle uğraştıklarını; dikiş işini erkeklerin yaptığını; dokumaya diğer ülkelerdeki gibi tezgahın üstüne değil, altına atılan düğümle başladıklarını yazar.
  Bıçkıyı itmek yerine kendilerine doğru çektikleri biliniyor. Uzaktan yakına, nesneden özneye doğru olan hareket doğal bulunuyor.
• Japonya Asya’dan, Avrupa’dan, ABD’den birçok şey aldı. Ancak tüm bu alıntılar öylesine özenle süzgeçten geçirildi ki, Japon kültürü bugüne dek özgünlüğünü yitirmedi. En modern gösterilerinde bile kendilerini en uzak geçmişe bağlı hissetme yetileri açıktır; Japonya’da bir tür süreklilik ve dayanışma olduğunu öne sürebiliriz.
• Fransızlar evrensel olana, Japonlar ise kendilerine özgü olana yatkınlık duyar diyen Claude Lévi-Strauss, Japonların kendilerini özel, başkalarından çok farklı hissetmeye eğilimli olduklarını öne sürer.

Yararlanılan Kaynak

Ayın Öteki Yüzü, Claude Lévi-Strauss, Everest Yayınları, 2018.

Sayfa 35, 39, 51, 52, 89, 90, 91, 120, 121, 123.