En yoğun Kelt kalıntıları kategorisini yeraltı mezarları oluşturur. Her mezarda kişisel giysiler ve cenaze sunguları vardır. Bunlar bize toplumun yapısıyla ilgili çok önemli bilgi sağlarlar. Savaşçılar silahlarıyla birlikte, kadınlar süs eşyalarıyla gömülmüştür.
Üst üste mezarlar daha azdır.
Aristokrasiye ait mezarlardan Kelt süslemeleri taşıyan objeler arasında madeni kolyeler, kılıç kınları, süs iğneleri bulunmuştur. Bunların, Yunan-Etrüsk dekoratif sanatının etkisinde olduğu düşünülür.
Etrafı taş plakalarla çevrili bu MÖ 3. yüzyıl Kelt-İber mezar canlandırması, bir dikili taş ile işaretlenmiş. Üst düzey bir piyadenin mezarı olarak düzenlenen mezarda, mezarın içine gümüşle süslenmiş demir bir kılıç, jilet, bir çift cımbız konmuş. Külleri saklayan kil bir kap, bir ağırşak ve bir top da kilden yapılmış.
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu, Ulusal Arkeoloji Müzesi, Madrid, 2026.
Fransa’nın kuzeydoğusunda, binlerce mezarın bulunmuş olduğu Marne bölgesinde, iki tekerlekli savaş arabaları üstünde, yanlarında kılıçları, mızrakları, süngüleriyle birlikte gömülmüş askeri liderlerin mezarları bulunmuştur. Bu insanlar, süslü başlıklarıyla gömülmüştür. Arabalı La Téne mezarları sayıca azdır. Özel bir olgu olan arabalı mezarlar dışında, sosyal farklılıklar erkeklere göre kadınlarda daha belirgindir.
Bazı bölgelerde ölüleri yakma uygulamaları da yapılmış, tümülüsler de bütünüyle terk edilmemiştir.
Bütün Kelt dünyası bağlamında ölü yakma giderek yaygınlaşmış, ölülerin gömüldüğü yeraltı mezarları gitgide azalmış, ölülerin küllerinin gömüldüğü yeraltı mezarları, özellikle doğuda, yoğunlaşmıştır. Ölülerin yakılması, öbür dünyaya gidiş için tercih edilen bir ritüel olmuştur. Küllerin gömülmesinden sonra cenaze yemeği verilmesi de yapılan bir uygulamaydı. Yeni doğan öldüğünde, bebeği evin altına gömme yaygındı. Savaşta ölenin cesedi açıkta bırakılır, yırtıcı kuşlara terk edilirdi; bu, dünyadan ayrılmanın en şerefli yoluydu.
Yakıldıktan sonra arta kalanlar ve mezar hediyeleri, kişiye özel veya birden çok kişi için kullanılan bir çukura konup üzeri toprakla yüksekçe örtülür (tümülüs, tumuli), yeri işaretlemek için mezar taşı dikilirdi. Üst sosyal sınıftan olanların aileleri için ayrılmış yerler olabilirdi; gömüler üst üste yapılabilirdi. Dolayısıyla mezarların yeri ve içindeki mezar hediyeleri halkın ayrıldığı sınıflara ışık tutardı. Mezarlara konan eşyaların miktarı ve kalitesi, ölenin sosyal sınıfını gösterirdi.
Kremasyondan kalanlar, genellikle kulak biçiminde sapları olan kil bir kaba konur; demirden bir kılıç ve kını, mızrak, başlık, iki bıçak, tığ benzeri bir alet; biri eğitim diğeri binmek için iki at; bronzdan yapılmış zırh, miğfer, kemer tokası, çengelli iğne (fibula); kilden iki ağırşak ve giysilerle gömülürdü. Bu mezar eşyaları bazen çok kaliteli olurdu.
MÖ 3.-2. yüzyıla tarihlenen kil kül kabı. Taşıma kolaylığı için ilave edilmiş olan ip, 1911’den kalma.
Fotoğraflar: Füsun Kavrakoğlu, Ulusal Arkeoloji Müzesi, Madrid, 2026.
Yararlanılan Kaynaklar
Keltler, Venceslas Kruta, Dost Kitabevi Yayınları, 2009.
Madrid’deki Ulusal Arkeoloji Müzesi’nin bilgilendirme tabelaları.
Leave A Reply