Zihter, düz ve yassı ahşap ses kasası üzerine gerilmiş çok sayıda (30-40 veya daha fazla) tel bulunan, Orta Avrupa ve Alp kökenli geleneksel bir telli çalgıdır. Avrupa Kanunu olarak da anılır. Perdeli klavyesi vardır. Eşlik (akor) telleri klavyenin yan tarafında boşta bulunur. Melodi telleri sol elin parmaklarına takılan özel bir mızrap (yüzük) ile çekilir. Masa üzerinde veya kucağa koyularak icra edilir.
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu, Üsküdar eskicileri, 2025.
“Hindistan’da, raga adı verilen müzik türünde, günün farklı zamanlarında farklı gamlar kullanıldığı, do majör tonunun akşam saatlerine uygun bulunduğu biliniyor.”
Kutup Yazı, Damon Galgut, Delidolu, 2026. Sayfa 125.
“Japon müziği aslen mütevazı ve duygusal bir müzik olduğu için kaydedilince veya hoparlörde yüksek sesle çalınınca büyüsünün büyük bir kısmı kayboluyor. Konuşma sanatına gelince; kısık bir ses tonu, az sayıda kelime kullanımı ve -her şeyden önemlisi- duraklamalar bizim için önemliyken, gramofon ve radyolar bu duraklamaları bütünüyle öldürüyor.”
Gölgeye Övgü, Cuniçiro Tanizaki, İthaki Yayınları, 2024. Sayfa 23.
“Roma yanarken Neron lir çalıyordu, denir.”
Borgialar, Paul Strathern, Kronik Kitap, 2025. Sayfa 106.
“Bone music, 1940-60 yılları arası Sovyetler Birliği‘nde Batı müziğinin yasak olduğu dönemde geliştirilen bir yeraltı kayıt tekniğidir. Plak hammaddesi bulunamadığı için hastanelerden toplanan kullanılmış röntgen filmleri üzerine kaydedilen plakları da ifade eder. ‘Yasaklıların kemiklerinden müzik üretmek’ olarak anılır.”
Tutsak, Anne Michaels, Timaş Yayınları, 2026. Sayfa 211.
“Rus müzik okulunun kurucusu, Tatar soyundan besteci Balakirev’di. Balakirev’in kullandığı müzik yöntemleri çoğunlukla ortak ‘oryantal sesler’den geliyordu; yarım tonlu ölçüler, senkoplu (aksak vuruşlu) dans benzeri ritimler, Asya müziğine özgü pentatonik (beşli) ölçüye dayalı armoniler gibi. Pentatonik ölçü, Rimski-Korsakov’dan Stravinski’ye kadar Balakirev ‘ulusal okulu’nu izleyen bütün Rus besteciler tarafından kullanılmıştır. Bu oryantal unsur kuçkistler tarafından – Miliy Balakirev, Modest Musorgski, Aleksandr Borodin, Cesar Cui ve Rimski-Korsakov’un bulunduğu ulusalcı bestecilerin olduğu ‘Güçlü Küme’ (kuçka – Rus Beşleri) tarafından – geliştirilen Rus müzik okulunun ayırıcı özelliklerinden biriydi. Kuçkistler’in saf “Rus” çalışmalarının çoğu bu oryantal tarzda bestelenmişti. Balakirev bu müziği, konservatuvarın Alman etkisinden uzaklaşmak, gerçek bir Rus eseri elde etmek için destekliyordu.”
“Halk danslarının da Doğu danslarıyla çok benzer yanları vardı, özellikle Kafkas danslarıyla. Rus dansları, Batılı gelenekler gibi çiftlerden değil, sıra ve halkalardan oluşuyordu. Ritmik hareketler ayaklar kadar el ve omuzlarla da yapılıyordu. Erkeklerin dansı ustalık gerektiriyordu, Kazak danslarındaki gibi, parmaklara çarpan topuklar ve yüksek sıçrayışlar vardı. İspanyol dansı hariç (bu da Mağribi etkisine bağlanıyordu) Batılı geleneğinde buna benzer bir şey yoktu. Kadınların dansı da Doğulu bir karakter gösteriyordu, başın hareketsiz tutuluşuna ve bedenin geri kalanının zarif bir oyuncak bebek gibi hareket etmesine büyük önem veriliyordu.”
Nataşa’nın Dansı, Orlando Figes, YKY, 2021. Sayfa 356-358, 384.
Leave A Reply