Cam üzerine yapılan süslemeler, cam eser henüz sıcakken yapılan uygulamalardan oluşan sıcak işlemler ve soğuk camın üzerine yapılan uygulamalardan oluşan soğuk işlemler olmak üzere iki başlık altında toplanmaktadır.
Sıcak İşlemler:
Aplike tekniği, sıcak cam parçalarının sıcak cam üzerine yapıştırılması işlemidir. Yapıştırılan camın, maşa ve cımbız yardımıyla çekilip kıvrılmasıyla cam yüzeyinde bitkisel, geometrik ve figüratif süsleme oluşturulur. Bir tür aplike olan cam ipliği bezeme, farklı renklerde sıcak cam ipliklerinin eserin üzerine aynı doğrultuda yan yana veya spiral olarak yerleştirilip ısıtılmasına dayanır. Kabın etrafına dolanan cam şeridi inceyse iplik, kalınsa yay denir. Cam ipliği ile yapılan bezeme Roma camcılığında oldukça yaygın bir uygulamadır.
Yedirme tekniği, farklı renkteki cam kırıklarının sıcak cam yüzeyine yedirilmesi ile oluşturulur (1). Cam parçalarının sıcaklık etkisiyle kaynaştırılması ve birbirine yapıştırılmasına füzyon adı verilir (2).
Çimdikleme, kerpeten veya maşa gibi aletlerle sıcak camın sıkıştırılıp çekilerek, eserin yüzeyinde çimdik şeklinde çıkıntıların oluşturulmasıdır. Roma camcılığında maşa ile çekilerek oluşturulmuş ayaklı şişelerin yaygın olduğu düşünülüyor. Maşayla cam yüzeyin dikine sıkıştırılmasıyla da kaburgalar elde edilir.
Çökertme tekniği, sıcak cam kabın yüzeyine alet yardımı ile girintilerin yapılmasıdır.
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu
Mermerkari tekniğinde kalıba yerleştirilmiş cam hamuru sıcakken, içine değişik renklerde küçük cam parçacıkları gömülerek, kalıbın ısıtılmasıyla içindeki malzemenin kaynaşması sağlanır ve çeşitli renkte damarlı desenlerin süslediği kaplar meydana gelir.
Cam hamuru tekniği ise cam tozlarının hamur haline getirilerek kalıp içinde şekillendirilmesidir.
Baskı (pres) tekniği camın sıcakken üzerine negatif bir şablonun bastırılması ile elde edilir. Cam objelere kabartmalar bu yöntemle yapılır.
Altın sandviç cam tekniğinde, üzerine motifler çizilen altın varaklar, iki cam tabakası arasına yerleştirilir. Üfleme tekniği ile yapılan şeffaf kabın üzerine altın varaklar kesilerek yapıştırılır. Bu süslemeye altın cam denir (1).
Yararlanılan Kaynaklar
- Adıyaman, Elazığ, Hatay, Mardin, Şanlıurfa Müzelerinde Bulunan İslami Dönem Cam Eserler, Gül Geyik Karpuz, Atatürk Üniversitesi Doktora Tezi, 2014. Sayfa 25-28.
- Beykoz Cam ve Billur Müzesi, Ed. Nazan Erbil, Milli Saraylar Başkanlığı, 2021. Sayfa 104.
Leave A Reply