Teknoloji Sorunu

Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu, İBB Casa Botter, 2025.

“Otorite ile sanayi arasında tarihsel bir ilişki vardır.

Alman sanayileşme kuramcıları, “ağır sanayi” dallarının “otoriter” karakteri ile “hafif sanayi”lerin “demokratik” niteliği arasında kurdukları karşıtlıktan bahsederler. Rüzgar değirmeniyle enerji santrali arasındaki karşıtlık gibi.

Disiplinli bir işçi sınıfı ihtiyacı, bir otorite istemi doğurur.

Heidegger, (Simmel, Tönnies ve M. Weber gibi) bazı Alman sosyologların aksine “otoriter” bir toplumla alışveriş içindeki ağır sanayinin karşısına “demokratik” hafif sanayiyi, küçük burjuva otoritesinin bir biçimini çıkarmaz. Çünkü teknolojinin “özü”nün her ikisinde de ortak olduğunu söylemektedir.

Nazi toplum düzeninin “ağır sanayi”nin patronlarıyla kapalı kapılar ardında yaptığı işbirlikleri olmuştur.

Krupp ile ilişkiden daha önemlisi, Volkswagen üretimine geçmeden önce Porsche ile yapılan gizli anlaşmadır. Bu anlaşma ile Hitler, mühendis ve otomotiv sanayinin Almanya’daki babası Porsche’ye 170.000 VW’i Alman proletaryasına satma garantisi vermiştir. Fabrikadan ilk araba çıkmadan önce satışlar yapılmıştır bile.

Teknoloji, özü itibariyle, nötr değildir; insanın karşısına dikilen bir meydan okuma, Varlığın bazen de Yokoluşun anlamını açmadır. Alman “savaş ekonomisi” de neredeyse VW anlaşması ile başlamış gibidir.” (1).

* **    ***    ***

Geçen gün Varoufakis’i okurken bunları hatırladım. Yazısında, esasen ABD ve Çin’de yoğunlaşmış bulut sermayesinin üzerimizdeki tahakkümünün giderek arttığını; bulut sermayesinin teknofeodal efendilerimize eşi görülmemiş bir iktidar sağladığını; gerçek ekonomik ve siyasi güç için yoğun miktarda bu sermayenin ön şart haline geldiğini söylüyordu. Geçmişte ABD’nin uluslararası ödemeler sistemini neredeyse tekeline alarak istediği ülkeyi veya kişiyi yaptırımlara tabi tutabilirken Çin’deki bulut sermayenin artık ABD’ye ciddi bir engel oluşturduğunu yazmıştı (2).

Anlıyoruz ki, ağır/hafif/sanal, işin özü önemli ve değişmiyor. Zaman içinde öz’ün gücü/gücün öz’ü, belki de tekrar, göğe yükselmiş görünüyor.

Yararlanılan Kaynaklar

(1) Dolaylı Eylem, Ulus Baker, İletişim Yayınları, 2012. Sayfa 339-343.

(2) Yaklaşan Savaşın Hizmetkarı Teknofeodalizm, Yanis Varoufakis, Oksijen, 14-20 Şubat 2025.