Geziler

Bulgaristan’a Dair 4

Sofya’daki Roma şehri kalıntılarının ardında Osmanlı Banyobaşı Camii.
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu, 2018

29 yıl askıda kalan Meşrutiyet’in 1908 yılında yeniden ilanı (ilki 1876) ile Bulgar asıllı tebanın eşit ve özgür yurttaşlar olma ihtimali Bulgar politikacıların hiç hoşuna gitmedi. Meşrutiyet ne Bulgaristan’da ne de Makedonya’da benimsendi.
Rusya 1912’de Bulgaristan ile Sırbistan’ı Almanya ve Avusturya’ya karşı ittifaka razı etti. Oysa onlar Türkleri Balkanlar’dan uzaklaştırmakla daha çok ilgiliydiler. Sırbistan ile Karadağ aynı yıl Türklere karşı siyasi ve askeri işbirliği yaptılar.
1912 yılında Yunanistan, Bulgaristan ve Sırbistan büyükelçileri, Osmanlı Devleti’ne harp ilan eden ortak bir nota vererek İstanbul’dan ayrıldılar. Uyruklarının haklarının korunması için Yunanistan Fransa, Bulgaristan Rusya, Sırbistan Almanya büyükelçilerine vekalet verdiler. Rusya, Avusturya’nın Sırbistan’a, Romanya’nın Bulgaristan’a müdahalesini önlemek için Avrupa sınırına; Osmanlıların galip gelmesi halinde Osmanlı Devleti’ni baskı altına almak için Kafkasya sınırına asker yığdı. Balkan devletlerinin her biri kendi cephelerinde, Osmanlı ordusu dört cephede birden savaşmak zorundaydı. Yemen, Trablus, Havran, Arnavutluk isyanları Osmanlı insan kaynaklarını kurutmuştu. Cephelere çok sayıda insan gönderildi ama sadece beşte biri usta erlerden oluşuyordu. Gayrimüslimler ilk kez Balkan Harbi için askere alındılar.
Bulgar ve Yunan orduları arasında, Selanik’i ele geçirmek için, kıyasıya bir yarış vardı. 9 Kasım’da Yunan ordusu güneyden, Bulgar ordusu kuzeyden Selanik varoşlarına ulaştılar. 10 Kasım’da Yunan, 11 Kasım’da Bulgar askerleri Selanik’e girdiler. Sırplar 19 Kasım’da Manastır’ı, 21 Kasım’da Ohri’yi ele geçirdiler.