Kitaplar ve Buda Heykeli, Mahmut Cuda (1904-1987), 1930. İstanbul Resim ve Heykel Müzesi.
1939 Birinci Devlet Resim ve Heykel Yarışması’na katıldığı eserlerinden.
Aile içinde duygu sosyalleşmesi ile ilgili yapılan kültürlerarası karşılaştırmalarda Amerikalı annelerin çocuklarına duygularını dile getirme imkanı tanıdığı, Çinli annelerin ise çocuklarını anlamaya çalışmaktan çok uygun davranışlar hakkında onları eğitmeye çalıştığı ortaya konmuş. Bunlar bireyci Amerikan ve toplulukçu Çin kültürlerinden beklenen tutumlar (1).
‘Hayatı olumlu değerlendirmeye yatkınlık’ (positivity) açısından Japonya, Çin ve Kore en gerilerde yer alıyor (2).
Toplulukçu kültürlerde mutlu hissedilse dahi bu dile getirilmez. Bunun kıskançlığı ve kötü bakışı çektiğine inanılır. Nazar kavramı sadece Türk kültüründe değil Japon, Çin, Kore gibi birçok toplulukçu kültürde farklı formlarda karşımıza çıkar. Herkes mutlu olamayacağına göre mutlu olanlar bir anlamda toplumdaki uyumu bozmuş olur. Mutluluğu sessizce, etrafa belli etmeden yaşamak daha doğru görülür. Bu da mutluluğun daha pasif formu olan huzur, keyif ya da iç ferahlığıdır. Kültürümüzde aranan mutluluk budur (3). Büyük bir sevinci kaçınılmaz olarak üzüntünün izleyecek olması beklentisi de ortaktır. Türkçe karşılığı ‘Çok güldük çok ağlayacağız’ dır (4).
Her dil, ait olduğu kültürün eğilimlerini ve önceliklerini yansıtır. Eğer bir duygu belli bir toplumda önemli ise ayrıntıyla tanımlanır (5). Çincede utanç duygusunun 113 karşılığı vardır (6).
Beden organlarının isimlerini esas alan deyimlere dil biliminde somatik deyimler denir. Türkçedeki ‘Boğazım düğümlendi’, ‘Yüreğim ağzıma geldi’, ‘Ödüm patladı’ gibi deyimlerimiz Çinlilerle ortaktır (7).
Çincede karaciğerin kızgınlık ya da üzüntüyü, akciğerin ise sadece üzüntüyü temsil ettiği biliniyor (8)(9).
Çin kültüründe de cesaret safra kesesinden çıkar (10).
‘Dağ dağa kavuşmaz, insan insana kavuşur’ atasözü aynen Çincede de var (11).
Yararlanılan Kaynaklar
(1) Türk’ün Kalbi Nasıl Çarpar, İdil Sevil, Doğan Novus, 2021. Sayfa 118.
(2) A.g.e., sayfa 128.
(3) A.g.e., sayfa 130.
(4) A.g.e., sayfa 186.
(5) A.g.e., sayfa 69.
(6) A.g.e., sayfa 70.
(7) A.g.e., sayfa 99.
(8) A.g.e., sayfa 108.
(9) Body and Emotion: Body Parts in Chinese Expression of Emotion, Yu N., Pragmatics and Cognition, 341-367, 2002.
(10) Türk’ün Kalbi Nasıl Çarpar, sayfa 127.
(11) İçki Cumhuriyeti, Mo Yan, Can Yayınları, 2020. Sayfa 429.
Leave A Reply