Göçmenler 1

İnsan, Afrika’dan başladığı göçüne günümüzde de devam etmektedir ve göç, günümüzün en önemli sorunlarından biridir.

Mülteci sözcüğü ilk kez 17. yüzyılda XIV. Louis tarafından Fransa’dan sürülen Protestan Huguenotlar için kullanılmıştır. İltica (refuge) ile artık (refuse) sözcükleri birbirine yakındır.

18. ve 19. yüzyıllarda, iki yüzyıl boyunca, milyonlarca Avrupalı daha iyi bir yaşam umuduyla Avrupa’dan sömürgelere göç etti. 1840’lardan 1940’lara sadece Birleşik Devletler’e aşağı yukarı 55 milyon insan göç etti. ABD’nin kendi topraklarında da yerli halklar zorunlu göçe maruz bırakıldı. 20. yüzyılda Güney’in kırsal bölgelerinde yaşayan 6 milyon Afrikalı-Amerikalının sanayileşmiş Kuzey’e doğru “Büyük Göç”leri oldu.

İmparatorlukların ulus devletlere dönüşmesi, devletsiz kalan milyonlarca insanın göçüne neden oldu (1).

Balkan Savaşları sonrası kaybedilen topraklardan Anadolu’ya yoğun bir göçmen akını oldu. Balkan Savaşları’ndan Birinci Dünya Savaşı’nın başına kadar 400.000 kadar muhacir Anadolu’da iskan edildi. 1829 Rus İşgalinde Anadolu’ya göç edenlerde şehrin nüfusu 140 binden 100 bine indi. Edirne’de yaşanan en yoğun göçmen akını ise 93 Harbi olarak anılan 1877-78 Osmanlı-Rus Savaşı sonrasında yaşandı. Osmanlı’nın kaybettiği topraklardaki Türklerden oluşan “93 Göçmenleri”ne Edirne halkı kucak açtı. Fakat daha 93 Göçmenleri iskan olunmadan yaşanan Balkan Savaşı ile Edirne yeni bir göç ile karşılaştı. 1913 yılındaki Bulgar işgalinde Edirneliler şehri adeta boşalttı. Yapılan mübadele antlaşmasına göre Edirne ve çevresine yerleşmiş bulunan yaklaşık 100 bin Bulgar Trakya’dan ayrıldı. Buna karşılık, bu yerlere Bulgaristan’dan gelen Türkler yerleştirildi.
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu, Edirne Kent Müzesi, 2022.

1933’teki Haavara Anlaşması sonrası 200.000 Alman Yahudisi, İngiliz mandasındaki Filistin’e göç etti. 1948’de İsrail devletinin kurulması ile birlikte yaklaşık 700.000 Filistinli topraklarından sürüldü (2).

2011 yılından bu yana 5 milyon Suriyeli ülkesini terk etti, 6 milyon Suriyeli ise ülke içinde yer değiştirdi. Mısır (120.000), Ürdün (1,4 milyon), Irak (250.000), Kuveyt (120.000), Türkiye (3 milyon) mülteci aldı. 2015’e gelindiğinde Avrupa’ya göç edenlerin sayısı yılda bir milyonu geçmişti. Göçmenlerin yarısından çoğu Suriyeli değildi. Aralarında Afganlar, Iraklılar, Afrikalı göçmenler vardı. Mülteciler ABD’de “yasa dışı” ilan edildiler. 2003’ten bu yana mültecilerin sayısı dünya çapında üçe katlandı, 2020 yılında 60 milyonu geçmişti (3).

Yararlanılan Kaynak

(1) Postkolonyalizm, Robert J. C. Young, İletişim Yayınları, 2024. Sayfa 29.

(2) A.g.e., sayfa 30.

(3) A.g.e., sayfa 28, 29.