Keltler 1

Efsaneye göre, Herakles’e aşık olan Keltine, ondan bir oğlan doğurur. Ona, Keltos adını verir. Keltler’in adı buradan gelir (1).

Keltler, MÖ 5. – 1. yüzyıllar arasında tarih sahnesinde olmuşlar ama sahneden hiç kaybolmamışlar. Keltler yenildiğinde, bölgeyi terk etmemiş ve karma bir kültür oluşturmuştur.  Yenen ve yenilen, iki uygarlığın zenginleşmesinden söz etmek mümkündür: Galya’da, Galya-Roma uygarlığı ya da Kelt-Roma uygarlığı gibi.

Platon’a (MÖ y. 428-347) göre, sürekli içki içme alışkanlığı olan halklar arasında yer alırlar.

Aristo (MÖ 384-322) da Keltler’in gelenek ve göreneklerinden çeşitli vesilelerle söz etmiştir. Aristo’nun öğrencisi Rodoslu Eudemos (MÖ 370-300) da Keltler’in çılgın cesaretini anlatır.

MÖ 2. yüzyıla tarihlenen bu Kelt-İber çömleğine Hayat Ağacı deseni yapılmış. Hayat Ağacı, kuşlar ve değişik hayvanlarla çevrilmiş. O, sudaki, karadaki ve havadaki bitki ve hayvanların üç evrenine de can verendir. Hayat Ağacı hemen tüm kültürlerde, özellikle de doğanın önem taşıdığı, kutsal kabul edildiği kültürlerde var olan ortak bir temadır.
Bitki betimleri, ağaç motifleri ve zikzaklar hayat veren dereler olarak yorumlanır. Bu betimlemeler ayrıca, bölge insanının neleri vazgeçilmez gördüğünü de bize iletir.
Fotoğraflar: Füsun Kavrakoğlu, Ulusal Arkeoloji Müzesi, Madrid, 2026.

Tarihöncesi Avrupa’nın belli başlı etnik faktörlerinden olan Kelt halkları, birçok bilim insanına göre, kırsal özellikleri ağır basan Hint-Avrupa ailesindendirler. Savaş baltaları taşıyan, üçüncü binyılda Orta Avrupa’ya ve bazı batı bölgelerine atı, tekerlekli arabayı, Tümülüsleri sokmuşlardır. Bourgogne’dan Bohemya’ya kadar uzanan alana yayılmış Halstatt savaşçılarının La Téne Keltleri’nin doğrudan ataları olduğu konusunda neredeyse tüm uzmanlar hemfikirdir. Gelişmiş bir savaş kültürü sergileyen Hallstatt savaşçıları, MÖ 1200-450 yılları arasında Orta Avrupa’da (özellikle Avusturya, Almanya, İsviçre) gelişen, erken Demir Çağı‘nın (Hallstatt kültürü) öncü Kelt savaşçı elit sınıfıdır.

Büyük İskender’in çeşitli orduları içinde binlerce Kelt’in savaştığı, İskender’in ölümünden sonra Kelt paralı askerlerinin sayısının çok arttığı bilinmektedir. Kuzey İtalya, en önemli ve en eski paralı asker pazarlarından biri olmuştur. Paralı askerlerin karıları her zaman yanlarında bulunurmuş.

Yararlanılan Kaynaklar

(1) Dünya İnançları Sözlüğü, Orhan Hançerlioğlu, Remzi Kitabevi, 1993. Sayfa 250.

• Keltler, Venceslas Kruta, Dost Kitabevi Yayınları, 2009.