Anadolu, Antik Yunan mitolojisinde anlatılan bir müzik yarışmasına ev sahipliği yapmıştır. En eski müzik yarışmalarından biri olarak bilinen bu olay, müzik tanrısı Apollon ve usta bir müzisyen olan Frigyalı bir satyr olan Marsyas arasında geçer. Efsaneye göre Apollon Marsyas’ı, kazananın kaybedene dilediği cezayı verebileceği bir yarışmaya davet eder. Frigya Kralı Midas’ın hakemliğinde yapılan yarışmada Apollon lir, Marsyas ise aulos çalar. Yarışmayı kazanan Apollon, ceza olarak Marsyas’ı acımasız bir biçimde öldürür. Marsyas’ın ölümüne üzülen orman yaratıkları ve periler o kadar çok ağlar ki, gözyaşlarından Marsyas Irmağı oluşur. Büyük Menderes Irmağı’nın bir kolu olan ve günümüzde Çine Çayı olarak adlandırılan bu akarsu, Muğla ili sınırları içindedir.
Anadolu’da metalden üretilmiş ilk müzik aleti olan sistrum, bronzdur ve Erken Tunç Çağı’na tarihlenir. Horoztepe Buluntuları arasında yer alan sistrum, Anadolu Medeniyetleri Müzesi’nin envanterindedir.
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu
Mitlere göre Zeus‘un Maya‘dan doğan oğlu tanrı Hermes, tanrı Apollon‘un ineklerini çalmıştır. Hayvanları bir mağaraya saklayan Hermes, orada bulduğu bir kaplumbağayı öldürdükten sonra hayvanın içini yarmış ve çıkardığı bağırsaklarından tel yaparak bunları kaplumbağanın kabuğuna germek suretiyle liri icat etmiştir. Hermes, aynı zamanda mızrabı ve mızraplı çalmayı da bulan tanrıdır. Yaban hayatın ve satirlerin tanrısı olan Pan, pan flütüyle Apollon’un lirinin karşısına geçer. Yapılan yarışmayı Apollon kazanır. Pan’ın müridi olan ve onun çalışını çok beğenen Kral Midas‘ın bu tercihini Apollon affetmez ve Midas’ın kulaklarını eşek kulağına çevirir.
Hermes’in icat edip Apollon’un ünlendirdiği liri doruğa çıkaran Orfeus olmuştur. Trakyalı şair ve müzisyen Orfeus’un liriyle söylediği şarkıların vahşi yaratıkları ehlileştirdiği, kayaları ve ağaçları yerinden oynattığı, nehirleri dondurduğu söylenir. Orfeus’a lir çalmasını Apollon öğretmiştir. Orfeus daha çocukken Apollon ona altın bir lir hediye ederek aletin nasıl çalınacağını göstermiştir.
Orfeus öldükten sonra denize atılan liri, Lesbos (Midilli) kıyılarına vurur. Lesbos Adası’nın balıkçıları, Orfeus’un lirini adanın önde gelen şair ve müzisyeni Terpander’e verirler. MÖ 7. yüzyılda yaşamış olduğu düşünülen Terpander, antik Yunan müziğinin kurucu babası kabul edilir.
Efsaneye göre Kudüs şehrini kuran, bu şehre Ahit Sandığı’nı getiren Mezmurlar’daki 150 şiiri yazdığı kabul edilen Davut Peygamber, müzisyenliği ve şairliği ile bilinir. İslam geleneğinde Davut’un sesinin çok güzel olduğu söylenir; bu yüzden gür, tok, etkileyici ve çok güzel sese davudi ses denir. Davut Peygamber lir çalar.
Leave A Reply