Okumak 6

Klasiklerle çağdaş eserleri dengeli biçimde okumak gerektiği söylenir.

‘Hayat ne kadar yıpratıcı olursa, şiir o kadar elzem hale gelir.’

Kitap okumak için en uygun zaman, her zamandır. Holbrook Jackson

Bir saatlik okumanın dindiremeyeceği bir keder bilmiyorum. Montesquieu

Okuma listeniz, başlı başına sizin otobiyografiniz ve ruhunuzun tarihçesidir. Kim Kyung-uk

Richard Dawkins, kültürel gen anlamına gelen bir kelime türetmiştir: mem. Mem Teorisi’ne göre, insanlar, kuşaklar boyunca genlerle evrimleşmekle kalmaz, memler sayesinde tek bir nesil içinde de evrim geçirebilirler. Mem, kısa sürede insanları topluca dönüştürür.

Kitapları değerlendirmek ve çözümlemek eleştirmenlerin işi. Bir kitabı okumak ve izlenimlerimizi yazmak ise kitap raporu. Kitap raporu denen şey, bir kitabı okuduktan sonra hissedilen duygu, düşünce ve hisleri kaydetmektir. Burada başrolde olan kitap değil, okuyan kişidir.

Kitapların İyileştirme Gücü, Hwang Bo-Reum, Destek Medya Grubu, Athica Books, 2025. Sayfa 45, 50, 131, 139, 143, 140, 152.

Okuyan Kadın, Frédéric Forest, Tambaran2.

Okuduğumuz metni beğendim ya da beğenmedim demek çok sığ bir yol olur. Okuduğumuzu çözümleyebilmek gerekir. Kelimeler, imgeler, tekrarlar ve dil kullanımı üzerinde durularak yakın okuma (close reading) yapılabilir. Metnin, ne anlattığından çok nasıl anlattığına (üslup, yapı, anlatım teknikleri, şiirde ölçü, kafiye, romanda kurgu) bakılarak biçimsel (formal) okuma yapılabilir. Ya da metnin ne anlattığına bakılabilir: Teması, ana fikri, mesajı nedir; karakterleri ve olay örgüsü nasıldır diye bakılarak içerik açısından tematik okuma olabilir. Yazarın hayatı ve kişiliğinin metne yansımasına bakılabilir (Yazar Merkezli Eleştiri).

Okuma için, ‘okur tarafından tekrar yazma eylemidir’ de denir. Eleştirmen ise okuduğunu ölçer ve değerlendirir.

Sosyolojik Eleştiri, metni toplumsal sınıf ve ekonomi üzerinden okuyan Marksist Eleştiri, metnin yazıldığı dönemin toplumsal ve siyasi koşullarının metne etkisine bakan Tarihsel Eleştiri, Psikanalist Eleştiri, Yeni Eleştiricilik (New Criticism), metni bir sistem olarak inceleyen Yapısalcılık (Strüktüralizm), metnin anlamını okurun oluşturduğunu, metnin anlamının sabit olmadığını savunan Post-Yapısalcılık, Yansıtma Kuramı, Metinler Arası İlişkiler Kuramı (Intertextuality), İzlenimcilik, Rus Formalizmi, Anlatımcılık, Arketipçi Eleştiri, cinsiyet ve güç ilişkilerine odaklanan Feminist Eleştiri, Duygusal Etki Kuramı gibi pek çok farklı yazınsal çözümleme imkanı vardır. Kısacık bir paragrafı bile çok farklı açılardan incelemek mümkündür.