Postkolonyalizm 1

Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu, Zimbabwe, 2024.

Postkolonyalizm kavramını açıklamak zordur. Heterojenliği ve disiplinlerarası özelliği anlaşılmasını zor kılar ve onu geniş bir yelpazeye yayar.

Postkolonyalizm estetik, bilimsel, toplumsal ve politik hareketlerin hepsini kapsar.

Postkolonyalizm, kolonyalizmin etkilerini ve sonuçlarını kapsayan bir alandır.

Postkolonyalizm, sömürgeciliğin negatif etkilerini gidermeye çalışan ve daha çok dil ve kültür ile ilgilenen bir alandır, diyebiliriz.

Postkolonyalizm sömürgecilik karşıtı bir harekettir. Kültürlerarası melezliğe göndermede bulunur.  Hem sömürgecinin hem de sömürülenin kolonyalizm üzerinde etkisi olduğu düşünülür.

Postkolonyal kuram senkretizmin olmasını ister; çünkü bir kaynaştırma sistemi olarak var olur. Senkretizm, birbirinden ayrı düşünce, inanış veya öğretileri kaynaştırmaya çalışan bir felsefe sistemidir.

Kolonyalizm tartışmasının temelinde beyaz ırk kimliğinin diğerlerinden soyutlanması vardır. Kolonyalizmin ve postkolonyalizmin aynı kökten kaynaklandığı fakat sadece aşamalı olarak birbiri ardına geliştiği ileri sürülür.

Postkolonyalizm postmodernizmin çocuğu ve bir süreğidir, diye düşünülür.

Postkolonyalizmin kökeninde küreselleşme vardır, denir. Postkolonyalizm, 20. yüzyılın ikinci yarısında ortaya çıkan yeni bir disiplindir. Avrupa kolonyalizminin etkilerini konu edinir. Ama kolonyalizm ile postkolonyalizmi birbirinden tamamen ayrı düşünenler de vardır.

Postkolonyalizm kültür emperyalizmi olarak da adlandırılır. Kolonyal temaslar yerli kültürü temelinden sarsar. Ülkenin kültürel kimliğini kaybetmesi kolonyalizmin önemli bir sonucudur. Koloni tarihi incelendiğinde kolonyalizm, emperyalizm, şarkiyatçılık gibi kavramlar kolonyalizm ve postkolonyalizm ile iç içe girer. Melezlik, mimikri gibi anahtar kavramlar postkolonyalizmde hem kültürlerarasılığa hem de uluslararasılığa göndermede bulunur.

Mimikri, bir türün başka bir türe benzemesi ve böylece kendini düşmanlarından koruması, benzerlik anlamına gelir. Postkolonyal alanda ise arada kalan, baskı altında tutulan, sömürülen halkın boyun eğmesi ve çevreye uyum sağlamaya çalışması olarak anlaşılır.

Alman Edebiyatında Postkolonyalizm, Zennube Şahin Yılmaz, Akçağ Yayınları, 2017. Sayfa 9-42.