Çağdaş Sanata Varış 96|Neo Realizm / New Realizm / Nouveau Réalisme 3

CHRİSTO

• Yeni Gerçekçilik’in Çevre Sanatı (Environmental Art) dalında eser veren 1935 doğumlu Bulgar sanatçı Christo, paketlenmiş objeleri ile tanınıyor. Sadece objeleri değil binaları, köprüleri, adaları da paketliyor.
• 1957 yılında rüşvet vererek Bulgaristan’dan Batı’ya kaçmış, 17 yıl vatansız kaldıktan sonra ABD vatandaşı olmuştur. Eşi Fransız Jeanne-Claude (1935-2009) ile birlikte ilk büyük projelerini 1961 yılında Cologne limanında fıçıları paketleyerek yapmışlar.
• 1964 yılında ABD’ye yerleşmişler, 1969 yılında Sidney’de bir koyda, sahili, 100 işçi ve 11 gönüllü ile 17.000 iş saati harcayarak ve 95.600 metre kare sentetik kumaş ile 56 kilometre ip kullanarak 2.5 kilometrelik alanı ve sahilin gerisindeki kayaları 26 metre yüksekliğe kadar paketlemişler;  o zamana kadar yapılmış “en büyük” sanat eserini yaratmışlardır. Eseri, bir ucundan diğerine yürüyerek kat etmek bir saat sürmekteymiş. İş için olumlu ve olumsuz birçok yorum yapılmış ama, eserin Avustralya sanatı üzerinde yarattığı etkinin büyüklüğü zaman içinde herkes tarafından  kabul edilmiş.

1972’deki Vadi Perdesi Projesi, Colorado’da Rocky Mountains vadisine turuncu renkli bir kumaşı perde gibi germeyi hedefliyordu. Kumaşın asılacağı konstrüksiyon çökünce ikincisi yapıldı, bu defa başarılı oldu. Ama projenin maliyeti 400.000 USD’ye yükseldi. Sanatçı çift, hemen her projenin finansmanında yaptıkları gibi, başka sanat eserlerini ve gerçekleştirilecek projenin taslak çizimlerini satarak projenin maliyetini karşıladılar. Vadiye asılan perde sadece 28 saat yerinde kalmış, çıkan fırtına sonucunda parçalanmıştı. Tüm projeleri gibi bu projenin de tüm safhalarının dokümanter filmi çekilmiş, bu defa çekilen film, Kısa Dokümanter Film kategorisinde Akademi Ödülleri’ne aday olmuştu.
Fotoğraf:en.wikipedia.org

• 1976 yılında, 14 gün sonra kaldırılan,  Kuzey California’da Running Fence projesini gerçekleştirdiler.
• 1977 yılında Kansas şehrindeki bir parkın 4.5 kilometre uzunluğundaki patikalarını  turuncu-sarı parlak kumaşla kapladılar.

1983’de Miami’de Biscayne Bay’deki 11 adanın etrafı pembe, yüzen bir kumaşla kaplanmıştır. Görüntü, iki hafta süre ile izleyenlere açık kalmıştır. Proje için bir çok bilim insanı çalışmıştı.
Fotoğraf:www.christojeanneclaude.net

• 1984 yılında Paris Valisi Jacques Chirac tarafından izni verilen Pont Neuf Projesi 1985 yılında bir ay süren çalışmalar sonunda gerçekleştirilmiş ve iki hafta süreyle üç milyon kişi projeyi izlemiştir.
• 26 milyon dolara mal olan şemsiyeler projesi eş zamanlı olarak ABD ‘de ve Japonya’da 1991 yılında uygulanmış; 1340 büyük boy mavi bahçe şemsiyesi İbaraki-Japonya’ya, 1760 sarı şemsiye ise Güney California’ya yerleştirilmiş, her iki ülkede de turistlerin ilgi alanı olmuş, 17 gün sonra California’da çıkan fırtınada şemsiyelerden biri sabitlendiği yerden kopmuş, bir kadının ölümüne, birçok kişinin yaralanmasına sebep olmuş, proje yasaklanmıştı. Ancak şemsiyelerin kaldırılması sırasında olan bir kaza sonucu da bir kişi ölmüştü.
• Sanatçı, 1995 yılında Alman parlamento binası Reichstag’ı paketlemişti. Parlamentodan alınan izin sonrası, , yanmazlığı alüminyum bir kaplama ile temin edilmiş yüz bin metrekare polipropilen kumaş ve on beş kilometre uzunluğunda ip ile bina paketlenmiş. İşlem, 17 Haziran’da başlamış, 24 Haziran’da tamamlanmıştır. 7 Temmuz’da paketi açma işlemi başlayana kadar performansı beş milyon kişi izlemiştir.
• Çiftin, ağaçları, kapıları, geçitleri paketledikleri daha pek çok projesi olmuştur.
• Alışılmışın dışındaki boyutları ile görsel olarak etkileyici eserlerinin estetik etkisini önemsediklerini, mesaj vermeyi amaçlamadıklarını belirten sanatçılar; yarattıkları eserlerin amacının güzellik yaratmak, yaratırken zevk almak ve alıştığımız manzaraları değiştirerek yeni bir gerçek ortaya çıkarmak olduğu söylemişler; geçici bir eser üretmenin, kalıcı eser üretmekten daha fazla cesaret gerektirdiğinin altını çizmişlerdir. Eserlerinin fotoğrafları ve filmi her projede çekilmiştir. Eserleri için yapılan değerlendirmelerde işin içine gizem kattıkları söylenmiştir.

Pont Neuf’un paketlenmiş hali.
Fotoğraf:en.wikipedia.org

•   Bernard Buffet’nin (1928-1999) de sosyal eleştirisini yansıtan Yeni Gerçekçi eserleri vardır.
• Yeni Objektiflik bölümünde adından bahsettiğimiz Otto Dix ve George Grosz da Yeni Gerçekçilik akımına uygun bazı eserler vermişlerdir.
• Belki de, Yves Klein’ın 1962’de 34 yaşında kalp krizinden ölmesi, grubun dağılmasına sebep olmuştur.
• 1970 yılında Milano’da grubun 10. kuruluş yılı kutlamaları, Spoerri’nin grubun her bir temsilcisinin bir çalışmasını yemek olarak hazırlayıp servis ettiği cenaze yemeği ile yapılmıştır.
• Akım kısa ömürlü olsa da, Happening, Kinetik Sanat, Body Art, Fluxus, Eat Art, Process Art, Performans Sanatı, Kavramsal Sanat için tohumlar atmış, aslında Dadacılık’ın hiç bitmediğini göstermiştir.