Çin’de İnançlar 29 Budizm 2

• Budha, Mahavira’nın, Konfüçyüs’ün, Lao-Tsu’nin, Zerdüşt’ün çağdaşıdır.
• MÖ 563-483 tarihleri arasında yaşadığı düşünülen Budha, Sakya kabilesinin Gotama soyundan bir prensti. Değişik adlarla anılır: Sakyamuni, Gotama, Budha Gotama, Siddharta. Bir prensesle evleniyor, bir oğlu oluyor, adı Rahule. 30 yaşında saraydan ayrılıp gezgin rahip oluyor. Altı yıl oruç tutuyor, zahit oluyor, ancak bu yol ile hakikati bulmanın mümkün olmadığına inanıp bu yoldan ayrılıyor. Bir ağacın altına oturuyor, aydınlanıncaya kadar orada kalıyor. Ağaç, Gotama Buddha bu ağacın altında aydınlanmaya ulaştığı için, Bodhi ağacı, yani bilgelik ağacı, kutsal hint inciri (Ficus religiosa) olarak adlandırılmıştır.
• Budha aydınlanmış kişi, Bodhisatva aydınlanmaya aday kişi demektir.

Budha’nın sözlerini içeren kutsal metinlere Sutra denir. Vajracedika Sutra, 19. yüzyılda kağıt üzerine yazılmış, Mahayana mezhebine ait bir sutradır.
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu, Moğolistan, Ulan Batur, 2019.

• Bir çark ile sembolize edilen Budha’nın öğretisinin özeti Dört Yüce Gerçek’tedir (1):
  *Bütün hayat ıstırap vericidir. Acı Gerçeği.
  *Istırap, arzu ve özleyişden ileri gelir. Acının Kökeni Gerçeği.
  * Arzuları terk ederek ıstıraptan kurtulabiliriz. Durma Gerçeği.
  *Istıraptan kurtulmak dürüst inançlar, dürüst kararlar, dürüst sözler, dürüst hareketler, dürüst yaşayış, dürüst çalışma, dürüst muhakeme, ve dürüst düşünce ile mümkündür. Bu yola, Sekiz Katlı Yüce Yol denir. Yolun Gerçeği ya da Gerçek Yol olarak da adlandırılır.
• Budizm’de evreni yaratmış, kişilik özelliği taşıyan bir tanrı kavramı yoktur.
• Öğretilerinde kahin yoktur, ibadet yoktur, ayin yoktur, ilah yoktur, dua yoktur, şeytan yoktur, tabiatüstü bir şey yoktur. Tapınma yerine, her bireyin kendi sorumluluğunu üstlenmesini ister. İnsanlar yalnız yaptıkları işlere göre değerlendirilmelidirler.
• Budha, bütün ıstırabın arzu yüzünden olduğuna, insanın, herhangi bir şeyi özlemediği takdirde huzura kavuşacağı hükmüne varmıştır. Kurtuluş ve huzur, insanın kendi dimağını kontrol altına alması ile elde edilebilir.
• Budha, sosyal ahlaka çok önem verir, her türlü ferdiyetçiliği yanlış bulur. ‘Başkalarını kurtarmaya çalışmakla kendimizi kurtarabiliriz’ der. Ona göre bir insanın huzura kavuşması, bütün insanların huzura kavuşmasına bağlıdır. Öldürmeyi, hırsızlığı, zinayı, yalanı, düzenbazlığı, açgözlü olmayı yasaklayan bir ahlak yasası önerir, dünya nimetlerinin paylaşımını teşvik eder. Fakirleri baskı altında yaşatan zenginlerin aleyhinde bulunmuştur. Budha bir ahlak yasası geliştirmiş ve yaymıştır. En çok savaştığı kötülük putperestliktir. Tekrar doğuşa inanır. İyi insanların bir kötülüğe uğramalarının sebebi, daha önceki bir yaşamda günah işlemiş olmalarıdır. Eğer kötü adamlar bu hayat esnasında cezaya çarpılmıyorlarsa sebebi, daha sonraki bir yaşayışta cezaya çarpılacaklarıdır. Tüm canlılara saygı göstermek şarttır. Budha, izleyicilerinin dünyevi hayattan el çekmelerini istemişti.
• Budha, dünyada kurtuluşa ve iç huzuruna ilahi güçlerin aracılığıyla değil, bireyin düşüncelerini kontrol etmeyi başarabilmesiyle ulaşılabileceğini söyleyen ilk insandı.

Yararlanılan Kaynak

1. Dört Yüce Gerçek, Kutsal Dalai Lama, Zvi-Geyik Yayınları, 2001.