İspanyolca kökenli otogolpe (autogolpe), yürütme erkini elinde tutan kişinin, mevcut anayasal düzeni devre dışı bırakarak kendi yetkilerini genişletmesi anlamına gelir. Otogolpe, yürütme gücünün hukuku çiğnemesi, yasama organını işlevsiz bırakması ve muhalefeti baskı altına alması yoluyla gerçekleşir. Otogolpe, süreç olarak faşizmin belirleyici anlarından biridir; faşist hareket devleti bu yolla ele geçirir.
Trump, bürokrasiyi partizan bir yürütme aracına dönüştürmek, kurumsal kontrolleri azaltmak, yürütmeyi otoriter bir ofise dönüştürmek, süreç olarak faşizmi sağlamlaştırmak için mahkemeleri kullanarak yasama, yargı ve yürütme arasındaki dengeleri, yürütme lehine değiştirerek denetimsiz, keyfi bir başkanlık düzeni kurmak istiyor.
Trump ve Otogolpe, Ergin Yıldızoğlu, Cumhuriyet, 6 Mart 2025.
Fotoğraf: Birgün Gazetesi
Faşizmi, sınırları ve özü belirli bir şey olarak değil, tamamlanamayan, sonu belirsiz bir oluş süreci olarak düşünmek gerekir.
Faşist hareketin oluş süreci için Antonio Gramsci’nin geliştirdiği dört kavram önemlidir. Süreç, dördünü de içerir:
Mevzi/siper savaşı (faşizm ideolojik, kurumsal ve siyasi/hukuksal alanlarda karşı tarafın mevzilerini tasfiye ederek ilerler),
Manevra/cephe savaşı (siyasi yapıda kırılma yaratacak seçimler, sivil darbe girişimleri ya da hukuki değişimler),
Transformismo (asimile ederek-moleküler düzeyde dönüştürme) ve
Trasformismo (iki kampın savaşı sürerken ideolojik ya da siyasi olarak ortada kalanları kendine çekme süreci, çabaları).
ABD Başkan Yardımcısı J. D. Vance, “Üniversiteler savaş alanımızdır, profesörler düşmanımız,” dediğinde büyük alkış almıştı! Trump rejimi üniversitelerdeki özgür tartışma ortamını hedef alıyor; 60 üniversiteyi soruşturarak ifade özgürlüğünü baskı altına alıyor; bunu antisemitizm ile mücadele kisvesi altında yapıyor.
Trump yönetimi, ABD’nin köleci, ırkçı geçmişi ile ilgili kitapları ve dersleri okulların müfredatından çıkarmak için yasal ve idari adımlar atıyor.
Trump rejimi tarafından, devlet dairelerinde, yazışmalarda, web sitelerinde yüzden fazla sözcüğün kullanımından “kaçınılması” veya “sınırlandırılması” istendi: Eşitsizlik, çevresel kalite, hakkaniyet, toplumsal cinsiyete dayalı şiddet, LGBT, ikili cinsiyet sistemine uymayan, savunmasız topluluklar, feminizm, çeşitlilik, kapsayıcılık, erişilebilir, aktivizm ve daha pek çok kelimelerle ilgili listeyi The New York Times 7 Mart 2025’te yayımladı.
Nazi rejimi de dili, gerçekleri gizlemeye yönelik bir düşünce kontrol aracı olarak kullanmak üzere dili dönüştürmüş, Thomas Mann Almancanın yozlaşmasını sık sık dile getirmiştir.
Süreç olarak faşizm, ortadakilerin siyasi, ideolojik desteğini alarak; toplumun çeşitli katmanlarında yerleşerek, dönüştürerek, yeni katmanlar yaratarak ilerler.
Faşizm ve Direniş, Ergin Yıldızoğlu, Cumhuriyet, 26 Haziran 2025.
Faşizm ve Dil, Ergin Yıldızoğlu, Cumhuriyet, 20 Mart 2025.
‘İlginç Zamanlarda’ Yaşıyoruz, Ergin Yıldızoğlu, Cumhuriyet, 30 Ocak 2025.
Leave A Reply