Orissa Eyaleti’ndeki tapınak tarzı da farklı. MÖ 2. yüzyıldan beri önemli olan Orissa dansı, zamanla tapınaklarda devadesi adlı tapınak dansözlerinin bulundurulmasına ve tapınaklara dans salonlarının ilave edilmesine yol açmış.
Tapınağın adandığı tanrının heykelini barındıran en kutsal bölüm, gösterişli bir kubbe ile örtülü ve bu bölüme deul deniyor. Kare tabanlı ve yuvarlak tepeli deul, kutsal dağ Meru’yu simgeliyor. Kubbenin tepesinde lotus biçimli küresel bir bölüm, en tepede ise tanrının kutsal simgesi (Vişnu’nun diski, Şiva’nın yabası/zıpkını…) bulunuyor. Deul’e bitişik olarak toplantı salonu, dans salonu, sunu salonu olarak kullanılan bölümler yer alıyor. Bu bölümlerin çatıları ise deul ile kontrast oluşturan kademeli piramidal çatılar. Bütün bu yapılar genellikle yüksek duvarlarla çevrili oluyor.
Bubaneşvar’da, yapımı 11. yüzyıla uzanan Lingaraj Tapınağı, önemli bir haç merkezi olan Puri’deki 12. yüzyıldan beri işlev gören Caganat Tapınağı ve Konarak’taki 13. yüzyıldan Güneş Tapınağı bu düzene uyarak yapılmış tapınaklar.
11. yüzyıldan Lingaraj Tapınağı, Bubaneşvar’da. Orissa tapınak stilinin çok güzel bir örneği.
Aslanın filin üzerinde gösterildiği betimlemeler, Hinduizm’in Budizm’i alt etmesi olarak yorumlanıyor.
Fotoğraflar: Füsun Kavrakoğlu, 2002.
Siyah Pagoda olarak da bilinen 13. yüzyıl yapısı Konarak Tapınağı, Güneş Tanrısı Surya için 7 atın çektiği, 24 tekerleği olan devasa bir savaş arabası biçiminde yapılmış. Yedi at, haftanın günlerini, 24 tekerlek ise günün saatlerini temsil ediyor. Deul’u yıkık olan tapınağın süslemeleri ve taş işçiliği hayranlık uyandırıyor. Tanrıların, çiçek desenlerinin, dansçıların, müzisyenlerin, çok sayıda filin, mitolojik karakterlerin yer aldığı heykellerin bir kısmı da Kajuraho gibi Kamasutra‘dan alınan erotik heykeller. Konarak’ın Orissa mimarisinin en güzel örneği olduğu düşünülüyor. Konarak Güneş Tapınağı, UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde yer alıyor.
Güneş Tapınağı’nın yedi günü simgeleyen yedi koruyucu atından birisi.
Fotoğraflar: Füsun Kavrakoğlu, 2002.
Konarak’taki Güneş Tapınağı’nda günün 24 saatini simgeleyen tekerleklerden günümüze ne yazık ki sadece biri ulaşmış. Erotik betimlemeler Kajuraho dışında bir de Orissa’da var. Yorumlar nüfus artışı sağlamak veya yıldırım tanrısını korkutmak şeklinde değişiyor.
Fotoğraflar: Füsun Kavrakoğlu, 2002.
Leave A Reply