Kars 19 Hamamlar

18. yüzyılda yapılan Mazlum Ağa Hamamı, Osmanlı mimarisinin tipik bir örneğidir. Dikdörtgen planlı, iki kubbeli, düzgün kesme bazalt taşından yapılan hamamın iç mekanındaki sağır kemerler ve niş süslemeleri dikkat çekicidir, diye yazıyor bilgilendirme tabelasında ama içeri girip gezme imkanım olmadı.
Kars Çayı etrafında Osmanlılar ve Selçuklular zamanında inşa edilmiş üç hamam var. Üçü de düzgün kesme taştan yapılmış. Daha önce özel mülkiyette olan hamamlar bugün koruma altındadır.
Mazlum Ağa Hamamı, Kars’taki hamamların en büyüğüdür. Yuvarlak kemerli taç kapıdan giriş mekanına geçilir. Soğukluk bölümü, diğer hamamlardan farklı olarak L biçimindedir. Puşkin 1829’da bu hamamı ziyaret etmiş. Şehrin Çarlık Rusya’sı döneminde (1878-1917), Puşkin’in yıkandığı oda diye bilinen yer Şeref Yeri olmuştur.
Arpaçay’ı geçerek Anadolu’ya giren Puşkin, Kars’a varmadan ordunun ayrıldığını haber alınca Kars’ta bir gece konaklayıp yoluna Erzurum’a doğru devam etmiş. Aleksandr Puşkin, Erzurum Yolculuğu adlı eserinde, “Türk kılavuzuma, beni hemen bir hamama götürmesini emrettim. Dik, eğri büğrü sokaklardan geçtik. Kötü Türk yollarında atlar tökezliyordu. Harap bir evin önünde durduk. Hamam burasıymış,” diye yazar (12, sayfa 412).
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu

Kars Çayı kıyısındaki diğer hamam, Balkonlu Hamam/Muradiye Hamamı/Elbeyioğlu Hamamı isimleriyle anılır ve beden duvarı üzerinde Hicri 1188 (1774) tarihi vardır.
Topçuoğlu Hamamı, duvarına kazınmış tarihe göre 1742 yapımıdır. Günümüzde Kültür Merkezi olarak kullanılmaktadır.
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu