Temmuz 2000’de gittiğim Mariinski’de localar.
Fotoğraflar: Füsun Kavrakoğlu
Çarlık Rusya’da, sahne sanatlarını desteklemek amacıyla sınavla öğrenci alınan, gerektiğinde burs veren, çok iyi eğitim kurumları vardı. 1860 yılında açılan St. Petersburg’daki Mariinski Tiyatrosu 1889 yılında Rus İmparatorluk Balesi’nin merkeziydi. Adını Çariçe Maria Aleksandrovna’dan aldığı için Sovyet Rusya’da Kirov adıyla anılmıştır. Çarlık Rusya’da hemen hemen tüm opera ve balelerin galası burada yapılırdı. Uyuyan Güzel, Kuğu Gölü gibi ünlü eserler ilk kez Mariinski Tiyatrosu’nda sahneye konmuştu. Rus okullarından, dünyaca ünlü pek çok sanatçı yetişti. Nijinski ve Pavlova’yı yetiştiren hocaların hepsi çok iyi dansçılardı. Sonraki yıllarda Neo Klasik bale akımının yaratıcısı olarak ünlenen Gürcü asıllı Georges Balanchine 1904 yılında St. Petersburg’da doğmuştu. Amerikan balesinin kurucusu sayılan Balanchine hem Çarlık hem de Sovyet Rusya’da eğitim almıştı.
Mariinski II Tiyatrosu, 19. yüzyılda yapılanın karşısına inşa edildi ve 2013 yılında açıldı. Yeni tiyatro St. Petersburg şehrinin ilk modern kurumsal yapısı oldu. 1931 yılından beri açılan ilk uluslararası mimarlık yarışmasını Fransız mimar Dominique Perrault kazandı. Ancak, Perrault tiyatro için ayrılan bütçeyi aştığı için iş tamamlanamadı ve 2009 yılında Kanadalı Diamond&Schmitt’in tasarımı Perrault’nun tasarımının yerine geçti. Bütçe 454 milyon dolardı.
Rus asıllı emprezaryo Sergei Diaghilev (1872-1929), 1908’den başlayarak Paris’te Rus müziğini tanıtan konserler, bale ve opera temsilleri düzenlemeye başlamıştı. Diaghilev, Modest Mussorgsky’nin 1868-1873 yılları arasında tamamladığı operası Boris Godunov’un temsilinden sonra bir mevsim Rus sahne sanatlarının Paris’te gösterimi için anlaşma yapar. Bale yapıtları ve Stravinski’nin eserleri başta olmak üzere birçok Rus yapıtının sahnelenmesini ve yıllarca dillerden düşmeyen Rus baleleri dizisinin dünyanın dört bir yanında gösterimini gerçekleştirir. Diaghilev, her zaman üstün sanatçılarla iş birliği yapmayı seçmiştir: Nijinski, Karsavina, Balanchine, Fokine, Massine, Lopokova, Pavlova gibi büyük koreograf ve dansçılar; dekor için Picasso, Braque, Utrillo, di Chirico, Juan Gris, Bakst, Benois, Larionov ve Goncharova gibi ünlü ressamlar; müzik için yeni müziğin mimarlarından Debussy, Ravel, Satie, Poulenc, de Falla, Prokofiyef ve Stravinski.
Diaghilev’in Ballets Russes Topluluğu ilk kez 1909’da Paris’te Chatelet Tiyatrosu’nda perde açmıştı.
Yararlanılan Kaynaklar
Yirminci Yüzyılda Dans Sanatı: Kuram ve Pratik, Şebnem Selışık Aksan ve Gurur Ertem, Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi, 2007.
200 Bale ve Dans, Jak Deleon, YKY, 1997.
Sarah Bernhardt, Arthur Gold ve Robert Fizdale, İş Bankası Kültür Yayınları, 2013.
Kısa Bale ve Modern Dans Tarihi, Doç. Dr. Jak Deleon, Altın Kitaplar, 1993.
Leave A Reply